ارزيابي ديدگاه « فقدان شرّ اكثري در انسان»

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال دهم، شماره اول، پياپي 22، بهار و تابستان 1398

احمد شه گلي/ استاديار موسسة پژوهشي حکمت و فلسفة ايران    shahgoliahmad@gmail.com
دريافت: 10/10/1397 ـ پذيرش: 27/03/1398
چکيده 
نظام عالم ماده جزئي از نظام احسن است و خلقت آن افضل و احسن مايمکن است. وجود شرور اقلّي لازمة اين عالم است. انسان به عنوان جزئي از اين نظام، ساختار خلقت او احسن و اشرف است. آيا لازمة غلبة خيرات بر شرور در عالم ماده، غلبة خيرات بر شرور در انسان ها نيز هست؟ به عبارت ديگر، همان گونه که در عالم ماده خير اکثري بر شر اقلي غلبه دارد، آيا در انسان‌ها نيز ضرورتاً بايد خيرات اکثري و شرور اقلي باشد؟ برخي از حکماي اسلامي، مانند ابن سينا و صدرالمتألهين معتقدند: علاوه بر غلبة خيرات بر شرور در عالم ماده، در عالم انساني نيز خيرات اکثري، و شرور اقلي هستند. در اين پژوهش، ابتدا به تبيين ديدگاه مذکور پرداخته، سپس اين ادعا مورد مناقشه قرار گرفته است. مطابق ديدگاه برگزيده، در عالم انساني، بر خلاف موجودات عالم طبيعت، تحقق شر اکثري ممکن است (امکان عام). ضرورت وجود خير اکثري و شر اقلي مربوط به عالم طبيعت و نيز ساختار خلقت انسان است. ولي در عالم انساني به سبب اختيار و ارادة انسان، اکثري بودن خير و اقلي بودن شر، ضرورت ندارد. انسان‌ها با اختيار خود، مي‌توانند افعال و اعمالي انجام دهند که شر در آنها اکثري و خير اقلي باشد. 
کليدواژه‌ها: شر اقلي، خير اکثري ، انسان، ابن سينا، صدرالمتألهين.