محمد جعفري

برداشت‌هاي عقلي از روايات دربارة مرجعيت ديني امام

سال دهم، شماره دوم، پياپي 23، پاييز و زمستان 1398

سيداحمد حسيني / دانشجوي دكتري كلامي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره     s.ahmadhosseini@yahoo.com
محمد جعفري / دانشيار گروه كلام مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    mjafari125@gmail.com
دريافت: 10/06/1398 ـ پذيرش: 30/10/1398
چکيده
با مراجعه به متون ديني مي‌يابيم که اهل‌بيت براي تبيين شئون خويش استدلال عقلي و نقلي داشته‌اند. در اين مقاله با روش کتابخانه‌اي تحليلي، استدلال‌هايي که اين ذوات مقدس براي بيان مرجعيت ديني خود در برابر مخالفان يا شيعيان اقامه کرده‌اند، بررسي مي‌شود. اين ادله، گاهي برون‌مذهبي‌اند و گاهي درون‌مذهبي؛ يعني در آنها به آموزه‌هاي مسلّم ميان مسلمانان يا شيعيان استناد شده است. ايشان امام را محافظ شريعت، هادي به‌سوي دين، حجت‌الله، قيم و ملازم با قرآن کريم، واجب‌الاطاعه و محل نزول جبرئيل دانسته‌اند و براي اثبات مرجعيت ديني امام، به اين موارد استدلال کرده‌اند.
کليدواژ‌ه‌ها: مرجعيت ديني امام، تبيين عقلي، حجت خدا، حفظ دين.
 

سال انتشار: 
1398
شماره مجله: 
23
شماره صفحه: 
65

موجود نمی باشد

موجود نمی باشد

واكاوي استشهاد به حديث (اعرفوالله بالله) در برهان صديقين

سال سوم، شماره دوم، پاييز و زمستان 1391، ص 107 ـ 126

Ma'rifat-i Kalami، Vol.3. No.2, Fall & Winter, 2012-3

سيدمحمدحسن صالح* / محمد جعفري**

چکيده

برهان صديقين از مهم‌ترين براهين مورد استناد حکماي مسلمان در اثبات خداوند بوده است. برخي از فلاسفه مانند حاجي سبزواري احاديثي را مانند «اعرفوا الله بالله» در راستاي تأييد برهان صديقين دانسته و بدان استشهاد کرده‌اند. در اين مقاله کوشيده‌ايم با روش توصيفي ـ تحليلي و گردآوري کتابخانه‌اي، ضمن بررسي انتقادي اقوال و تفسيرهاي مختلفي که دربارة حديث مزبور ارائه شده است، وزانت استشهاد به حديث «اعرفوا الله بالله» در راستاي تأييد برهان صديقين را در ميان تفاسير گوناگون روشن كنيم. به نظر مي‌رسد، اين استشهاد مطابق ظاهر حديث است و با توجه به خانوادة حديثي (معرفة الله بالله) پذيرفتني است.

کليدواژه‌ها: برهان صديقين، معرفة الله بالله،‌ حاجي سبزواري، استشهاد.

سال انتشار: 
3
شماره مجله: 
9
شماره صفحه: 
107

موجود نمی باشد

تبيين برهان معرفت نفس؛ بر مبناي حديث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»

سال دوم، شماره دوم، تابستان 1390، ص 79 ـ 110

Ma'rifat-i Kalami، Vol.2. No.2، Summer 2011

مرتضي خوش‌صحبت* / محمد جعفري**

چكيده

حديث شريف «مَنْ عَرَفَ نفسَه فقد عَرَفَ ربَّه» از جمله احاديث مشهوري است كه در زبان انديشمندان مسلمان، اعم از حكما، عرفا، مفسران و اهل حديث، رايج و تبيين آن همواره موردنظر بوده است. اين بزرگان در تبيين تلازم معرفتي نفس و حق، برآن‌اند تا وجه ملازم را دريابند، و بيان كنند كه اساساً چرا معرفت نفس، ما را به معرفت حق مي‌كشاند، و چگونه معرفت نفس، مستلزم معرفت حق است. در اين راستا، از حديث مزبور، دو قرائت اصلي امتناعي و امكاني ارائه شده است و در قرائت امكاني با روش‌هاي تجربي، فلسفي، عرفاني و ديني (قرآني) به نحوة ملازمة معرفت نفس و معرفت رب پرداخته‌اند. ما در اين مقاله با روش اسنادي ـ تحليلي اين حديث و تبيين‌هاي آن را بررسي و نيز برهان معرفت نفس را بر مبناي اين حديث تبيين مي‌كنيم.

كليدواژه‌ها: معرفت نفس، معرفت رب، برهان معرفت نفس، عليت نفس، صورت الهي، فطرت.

سال انتشار: 
2
شماره مجله: 
6
شماره صفحه: 
79

چيستي وحي از ديدگاه ملّا‌صدرا

 

، سال اول، شماره دوم، تابستان 1389، ص 5 ـ 34

چيستي وحي از ديدگاه ملّا‌صدرا

محمّد جعفري*

چكيده

همواره بحث از چيستي وحي از منظرهاي گوناگون بحثي جذاب بوده است. در اين ميان، جسارت حكيمان در ورود به اين عرصه و دست‌اندازي به فهم ابعاد و اضلاعِ وحي ستودني است. فلاسفه، با طرح اين بحث، گام مؤثّري در راه تلفيق دين و فلسفه و تحليل فلسفي آموزه‌هاي ديني برداشتند. ملّاصدرا وحي را نوري مي‌داند كه طوري وراي طور ساير مدرَكات دارد. وي فاعل وحي را خدا و البته حامل آن را نبي مي‌داند كه افزون بر كمال سه قوّة عاقله، متخيّله، و حاسّه، از جانب خدا نيز مأموريت يافته است و از رهگذرِ وحدت با عقل فعّال، به درك معارف ملكوت مي‌رسد. وحي در انديشة وي، گزاره‌اي و زباني بوده كه از طريق تنزّل در مراتب وجودي عالم و انشاي نفسانيِ نبي، رقم خورده و داراي مراتب عقلاني، مثالي، و حسّي مي‌گردد.

مهم‌ترين دستاورد اين‌ مقاله آن است كه زباني بودن وحي در نظريه ملّاصدرا، سازوكار لازم را مي‌يابد. در نگاه نهايي، مي‌توان ادّعا نمود كه پاره‌هاي مثبتِ نظرية وحي فلسفي مي‌تواند در تكميل و غناي وحي‌شناسي قرآني، به‌ويژه در مباحثي همچون تمثّل و ديداري و شنيداري شدن وحي، ما را مدد رساند و عدم اعتنا به اين ديدگاه، چالش‌هاي جدّيِ فرارويِ وحي را بي‌پاسخ مي‌گذارد.

كليدواژه‌ها: وحي، الهام، قوّة متخيّله، عقل فعّال، قوّة عاقله، عوالم، عقول، تمثّل.

سال انتشار: 
1
شماره مجله: 
2
شماره صفحه: 
5
محتوای تغذیه