دين

بررسى تطبيقى مواجهه تفسير الميزان و تفسير المنار با مسئله تعارض علم و دين

* محسن آزادى / كارشناس ارشد فلسفه دين دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام     mrmohsenazadi@gmail.com
حسن عبدى / استاديار گروه فلسفه دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام     hassanabdi20@yahoo.com
دريافت: 28/01/1399 ـ پذيرش: 03/06/1399
چکيده
تاكنون مسئله تعارض علم و دين رويكردهاى گوناگونى به خود ديده است. در اين ميان پوزيتيويست‏ها و تحليلگران زبانى توجه به مسئله زبان را مسيرى مناسب براى رسيدن به حل اين مسئله دانسته‏اند. «المنار» و «الميزان» رويكرد پوزيتيويستى را يك‏سره انكار مى‏كنند. همچنين اگرچه در برخى عبارات «المنار» و «الميزان» شائبه استفاده از راه‏حل تحليلگران زبانى وجود دارد، ولى آنان را نمى‏توان از هواداران اين رويكرد برشمرد. عبارات «المنار» و «الميزان» ابزارانگارى علمى را نيز برنمى‏تابد و ايشان را بايد در زمره واقع‏گرايان علمى قلمداد كرد. مواجهه «المنار» با راه‏حل تأويل نيز با «الميزان» متفاوت است. رشيدرضا اين راه‏حل را راه‏حلى مناسب براى ترسيم رابطه علم و دين نمى‏داند؛ اما در مقابل علامه طباطبائى فى‏الجمله از اين رويكرد به صورت روشمند بهره مى‏گيرد.
كليدواژه‏ها: علم، دين، پوزيتيويسم، فلسفه تحليل زبانى، ابزارانگارى، واقع‏گرايى، تأويل، المنار، الميزان، علامه طباطبائى. 
 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
24
شماره صفحه: 
147

موجود نمی باشد

موجود نمی باشد

موجود نمی باشد

ذاتي و عرضي در دين

سال دوم، شماره دوم، تابستان 1390، ص 27 ـ 50

Ma'rifat-i Kalami، Vol.2. No.2، Summer 2011

محمد عرب صالحي*

چكيده

در اين مقاله، نخست به تعريف عرضي و ذاتي و بيان لوازم قول به تقسيم عناصر تشكيل‌دهندة دين به عرضي و ذاتي مي‌پردازيم و آن‌گاه نقض‌ها و نقدهاي اين ديدگاه را بيان، و در پايان معناي درستي را كه مي‌توان از عرضي و ذاتي در دين اراده كرد تبيين مي‌كنيم. نوشتار حاضر نقدي است درون‌ديني و برون‌ديني بر نظرات برخي از روشن‌فكران داخلي كه متأثر از فلسفة غرب و به‌ويژه مباحث هرمنوتيك فلسفي و هيستوريسيزم فلسفي‌اند. برپاية اين نگاه بسياري از آموزه‌هاي اصيل اسلام تاريخمند و زمانمند مي‌شوند و از گردونة اعتبار دايم بيرون مي‌روند. روش تحقيق در اين مقاله، تركيبي است از روش‌هاي تحليلي، عقلي و نقلي.

كليدواژه‌ها: عرضي، ذاتي، دين، مقاصد دين.

سال انتشار: 
2
شماره مجله: 
6
شماره صفحه: 
27

بررسي ديدگاه‌هاي دين‌شناختي پائولو كوئليو

سال دوم، شماره اول، بهار 1390، ص 159 ـ 187

Ma'rifat-i Kalami، Vol.2. No.1، Spring 2011

حامد حسينيان*

چكيده

امروزه آثار پائولو كوئليو در ردة عرفان‌هاي نوظهور جاي گرفته است. آثار پائولو بيشتر در قالب رمان است و يافتن مبانيِ انديشه‌اي او، چندان ساده نيست؛ حال آنكه براي خوانندگان پرشمار آثار او، درك اصول انديشه‌هايش بسيار مهم است. در اين مقاله ديدگاه‌هاي دين‌شناختي پائولو بررسي خواهد شد. براي اين كار همة كتاب‌هاي پائولو را به دقت مطالعه و فيش‌برداري، و سپس با دقتي بيشتر اطلاعات را جمع‌آوري و طبقه‌بندي كرديم. در مرحلة آخر آموزه‌هاي او را كه اينك انسجام يافته بودند و در كنار هم مرادشان آشكار شده بود كانون نقد و تأمّل قرار داديم.

خلاصه‌اي از نظرات دين‌شناسه پائولو را چنين مي‌توان گزارش داد: پائولو تمايل دارد دين را نوعي قرارداد اجتماعي بداند كه تنها كاركرد آن فراهم كردن نيايش جمعي است. او هر انسان را متفاوت با ديگران، و وظيفة هر كس را پي‌گرفتن رؤياهاي خود مي‌داند. از اين‌رو اعلام مي‌كند كه نيازي به نبوت و شريعت نيست و هر كس مي‌تواند راه را خود بپيمايد. در فرجام‌شناسي نيز پائولو معتقد به تناسخ است و كوشيده است آن را موجه بنماياند.

كليدواژه‌ها: پائولو كوئليو، دين، خاستگاه دين، شريعت، راهنماشناسي، شيطان، تناسخ.

سال انتشار: 
2
شماره مجله: 
5
شماره صفحه: 
159

ارزش و اعتبار معرفت ديني از منظر جريان‌هاي فکري

، سال اول، شماره سوم، پاييز 1389، ص 37 ـ 65

Ma'rifat-i Kalami، Vol.1. No.3، Fall 2010

رمضان‌علي‌تبار فيروزجايي*

چکيده

در باب معرفت ديني، بحث از چيستي و حقيقت معرفت ديني، روش و منطق کشف و فهم آن، ملاک و معيار ديني بودن، صدق و اعتبار آن و.... و در باب ارزش معرفتي معرفت ديني نيز بحث واقع نمايي، حکايت گري و قابليت ارزش‌گذاري، مسئله صدق، ملاک و معيار ثبوتي آن و.... مطرح است. مراد از ميزان ارزش معرفتي در معرفت ديني، انطباق معارف ديني با واقع و حاق دين و بررسي نسبت معرفت ديني با واقع و نفس الامر دين مي‌باشد. بنابراين، مسئله اصلي اين است كه با توجه به خاصيت حکايت‌گري معارف ديني از واقع و امکان انطباق آن با واقع و حاق دين از يک سو، و امکان خطا و احتمال عدم انطباق آن با واقع دين از سوي ديگر، مطابقت معارف ديني با واقع به چه ميزان است؟ در پاسخ سه جريان و رويکرد فکري مطرح مي‌شوند: جريان افراطي، جريان تفريطي و رويکرد سوم، ديدگاه صحيح است که معتقد به انطباق حداکثري و رئاليسم خطاپذير نام دارد.

اين مقاله با رويكرد بررسي اسنادي، ضمن بيان ديدگاه‌ها در باب ماهيت معرفت ديني، به نقد و بررسي سه جريان مزبور مي‌پردازد.

كليد واژه ها: دين، معرفت، معرفت ديني، حقيقت معرفت ديني، ارزش معرفتي

سال انتشار: 
1
شماره مجله: 
3
شماره صفحه: 
35
محتوای تغذیه