انسان

تبیین هستی‌شناختی نیاز انسان به دین از منظر حکمت متعالیه؛ با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی

* محسن ایزدی / دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه قم     m.izadi@qom.ac.ir
باقر ابراهیمی / دانشجوی دکتری مبانی نظری دانشگاه قم    ebrahimia1207@gmail.com
دريافت: 22/11/1398 ـ پذيرش: 04/04/1399
چکيده
بسیاری از دین‌داران، هرچند به‌دليل فطرت خدادادی، به دین و دینداری گرایش دارند، اما دلیل عقلی و منطقی متقنی برای دیندار بودن خود ندارند. دینی که فاقد پشتوانة عقلی و منطقی است، حضور تأثیرگذار و مؤثری در زندگی نخواهد داشت و آن‌گونه‌که باید و شاید، بر روابط فردی و اجتماعی انسان حاکم نیست. در این مقاله سعی شده با استفاده از مبانی حکمت متعالیه و با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی و با روش تحلیلی ـ توصیفی، علل نیاز انسان به دین و دینداری به‌طور عمیق و دقیق تحلیل گردد. در همین راستا، ابتدا تعریف دقیقی از انسان به دست داده شده و با تأمل و تمرکز بر روی انسانیت انسان و گذار از سایر نیازهای روبنایی، نیاز بنیادین انسان به دین اثبات گردیده است؛ منظری که در تحقیقات مشابه کمتر به ‌آن عنایت شده است. نیاز انسان به دین، در هستی او ریشه دارد و تعالی و کمال حقیقی این موجود، جز در سایۀ عمل به دین به ثمر نخواهد نشست.
کلید‌واژه‌ها: انسان، آیت‌الله جوادی آملی، دین، حکمت متعالیه، هستی‌شناختی.
 


 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
24
شماره صفحه: 
7

نقش ايمان در تعيين شأن اخلاقي انسان از نگاه آيات و روايات

سال دهم، شماره دوم، پياپي 23، پاييز و زمستان 1398

مهدي فياضي / دانشجوي دکتري فلسفه اخلاق تطبيقي، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    m.faiyazi@gmail.com
غلامرضا فياضي / استاد مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    g.faiyazi@gmail.com
دريافت: 12/05/1398 ـ پذيرش: 04/10/1398
چکيده
مسئلة شأن اخلاقي، از مباحث مهم فلسفة اخلاق است. با وجود اختلاف در جوانب گوناگون اين مسئله، همة صاحب‌نظران بر اين امر متفق‌اند که انسانْ واجد شأن اخلاقي است. مسئلة اصلي در اين پژوهش، اين است که با پذيرش تشکيکي بودن شأن اخلاقي، ايمان چه نقشي در تعيين سطح و درجة شأن اخلاقي انسان دارد. بنا بر آموزه‌هاي اسلامي، ايمان در تعيين مرتبة وجودي انسان نقش اساسي ايفا مي‌کند. کسي که منکر خدا يا رسول يا قيامت است، از ديدگاه اسلام در مراتب نازلة وجودي قرار دارد. ايمانْ خود امري مشکک است که شدت و ضعف مي‌پذيرد و ازآنجايي‌که مراتب انسانيت دايرمدار مراتب ايمان است، مراتب مختلف ايمان مراتب مختلفي از انسانيت را به‌دنبال دارد. اين مراتب مختلف انساني، مراتب تشکيکي شأن اخلاقي انسان را تشکيل مي‌دهد که بر اساس آن وظايف فاعل‌هاي اخلاقي در برابر انسان تعيين مي‌شود. براين‌اساس، بي‌ايمان از حداقل حقوق اخلاقي برخوردار است؛ ولي مؤمن حقوقي به‌مراتب بالاتر دارد و متناسب با مرتبة ايمانش شأن اخلاقي او نيز تغيير مي‌کند. مؤمني که ملکة پرهيزگاري در او استقرار يافته است و از گناه اجتناب مي‌کند، نسبت‌به مؤمن فاسقي که چنين ملکه‌اي در او متجلي نشده است، از منزلت اخلاقي والاتري بهره‌مند است. روش گردآوري مطالب کتابخانه‌اي بوده و ارزيابي داده‌ها به روش توصيفي ـ تحليلي انجام شده است.
کليدواژه‌ها: ايمان، انسان، کرامت، شأن اخلاقي، فسق.
 


 

سال انتشار: 
1398
شماره مجله: 
23
شماره صفحه: 
153

ارزيابي ديدگاه « فقدان شرّ اكثري در انسان»

سال دهم، شماره اول، پياپي 22، بهار و تابستان 1398، ص67-77

احمد شه گلی/ استادیار موسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران    shahgoliahmad@gmail.com
دريافت: 10/10/1397 ـ پذيرش: 27/03/1398
چکيده 
نظام عالم ماده جزئی از نظام احسن است و خلقت آن افضل و احسن مایمکن است. وجود شرور اقلّی لازمة این عالم است. انسان به عنوان جزئی از این نظام، ساختار خلقت او احسن و اشرف است. آیا لازمة غلبة خیرات بر شرور در عالم ماده، غلبة خیرات بر شرور در انسان ها نیز هست؟ به عبارت دیگر، همان گونه که در عالم ماده خیر اکثری بر شر اقلی غلبه دارد، آیا در انسان‌ها نیز ضرورتاً باید خیرات اکثری و شرور اقلی باشد؟ برخی از حکمای اسلامی، مانند ابن سینا و صدرالمتألهين معتقدند: علاوه بر غلبة خیرات بر شرور در عالم ماده، در عالم انسانی نیز خیرات اکثری، و شرور اقلی هستند. در این پژوهش، ابتدا به تبیين دیدگاه مذکور پرداخته، سپس این ادعا مورد مناقشه قرار گرفته است. مطابق دیدگاه برگزیده، در عالم انسانی، بر خلاف موجودات عالم طبیعت، تحقق شر اکثری ممکن است (امکان عام). ضرورت وجود خیر اکثری و شر اقلی مربوط به عالم طبیعت و نیز ساختار خلقت انسان است. ولی در عالم انسانی به سبب اختیار و ارادة انسان، اکثری بودن خیر و اقلی بودن شر، ضرورت ندارد. انسان‌ها با اختیار خود، می‌توانند افعال و اعمالی انجام دهند که شر در آنها اکثری و خیر اقلی باشد. 
کلیدواژه‌ها: شر اقلی، خیر اکثری ، انسان، ابن سینا، صدرالمتألهين. 
 

سال انتشار: 
10
شماره مجله: 
22
شماره صفحه: 
67

موجود نمی باشد

موجود نمی باشد
محتوای تغذیه