تأويل

بررسى تطبيقى مواجهه تفسير الميزان و تفسير المنار با مسئله تعارض علم و دين

* محسن آزادى / كارشناس ارشد فلسفه دين دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام     mrmohsenazadi@gmail.com
حسن عبدى / استاديار گروه فلسفه دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام     hassanabdi20@yahoo.com
دريافت: 28/01/1399 ـ پذيرش: 03/06/1399
چکيده
تاكنون مسئله تعارض علم و دين رويكردهاى گوناگونى به خود ديده است. در اين ميان پوزيتيويست‏ها و تحليلگران زبانى توجه به مسئله زبان را مسيرى مناسب براى رسيدن به حل اين مسئله دانسته‏اند. «المنار» و «الميزان» رويكرد پوزيتيويستى را يك‏سره انكار مى‏كنند. همچنين اگرچه در برخى عبارات «المنار» و «الميزان» شائبه استفاده از راه‏حل تحليلگران زبانى وجود دارد، ولى آنان را نمى‏توان از هواداران اين رويكرد برشمرد. عبارات «المنار» و «الميزان» ابزارانگارى علمى را نيز برنمى‏تابد و ايشان را بايد در زمره واقع‏گرايان علمى قلمداد كرد. مواجهه «المنار» با راه‏حل تأويل نيز با «الميزان» متفاوت است. رشيدرضا اين راه‏حل را راه‏حلى مناسب براى ترسيم رابطه علم و دين نمى‏داند؛ اما در مقابل علامه طباطبائى فى‏الجمله از اين رويكرد به صورت روشمند بهره مى‏گيرد.
كليدواژه‏ها: علم، دين، پوزيتيويسم، فلسفه تحليل زبانى، ابزارانگارى، واقع‏گرايى، تأويل، المنار، الميزان، علامه طباطبائى. 
 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
24
شماره صفحه: 
147

كاركردگرايي و معناشناسي اوصاف الاهي از ديدگاه علامه طباطبايي و ويليام آلستون

معرفت كلامي، سال اول، شماره اول، بهار 1389، ص 31 ـ 58

حسين نقوي

چكيده
موضوع زبان ديني مسئله‌اي است كه شايد بتوان گفت در تمام اديان آسماني مطرح است. مباحث زبان ديني، شامل چيستي زبان ديني، معناداري و معرفت‌بخش بودن انواع گزاره‌هاي ديني است. مهم‌ترين بخش آن مربوط به گزاره‌هاي كلامي است كه از ديرباز مورد توجه فيلسوفان و متكلمان ديني بوده است.
اين نوشتار با رويكرد تحليلي، بررسيِ تطبيقي آراي علامه طباطبايي و ويليام آلستون فيلسوف دين امريكايي معاصر، در زمينة زبان الاهيات (كلام) مدّ نظر است. آلستون براي توجيه مشكل اطلاق گزاره‌هاي كلامي بر خدا، نظريه «كاركردگرايي» را مطرح مي‌كند. علامه براي توجيه اين مشكل، نظريه‌هاي «اشتراك معنوي و تشكيك در وجود»، «تأويل كلامي» و «غائيت» را مطرح مي‌سازد كه هر كدام در جايي كاربرد دارند. نظرية اشتراك معنوي دربارة اوصافي نظير علم، قدرت، حيات و وجود كاربرد دارد و اطلاق آنها را توجيه مي‌كند. نظرية تأويل كلامي در مورد اوصافي مانند سميع، بصير، داراي دست بودن و مكان داشتن كاربرد دارد كه اين اوصاف، متعلق به ممكنات، و از ساحت الاهي دور است. اين اوصاف، به اوصاف دستة اول تأويل برده مي‌شود و نظرية غائيت در زبان عرفي و ديني و دربارة تمام اوصاف استفاده مي‌شود و كاربرد و صدق آنها را توجيه مي‌كند.
كليد واژه‌ها: زبان دين، كلام، كاركردگرايي، غائيت، اشتراك معنوي و تشكيك در وجود، تأويل، اوصاف خدا.

سال انتشار: 
1
شماره مجله: 
1
شماره صفحه: 
31
محتوای تغذیه