مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 13 2 2023 03 11 تحلیل انتقادی علم دینی در اندیشه‌ی ابن‌حزم قرطبی 73 88 1009 FA فردین جمشیدی مهر استادیار - گروه الهیات (فلسفه) دانشگاه گنبد کاووس 0000-0001-7337-9224 محمدعلی محمدپور فخرآبادی کوکب دارابی عضو هیئت علمی - مازندران .......0 Journal Article 2022 09 10 The main question of this research is: what is religious science, with a case study of Ibn Hazm Qurtubi's point of view. I have used a library research method in collecting the data of this article and have presented a rational analysis and description of the data. The main finding of this research is that from Ibn Hazm's point of view, a science is religious if that science is in connection with religion in its source or end. This point distinguishes Ibn Hazm's view from some contemporary thinkers such as Ayatollah Javadi Amoli, who believe a science is religious if its subject - or what is known- is religious. Based on human goals, Ibn Hazm divides science into worldly and otherworldly sciences and introduces the otherworldly science as the "knowledge of Sharia". In his opinion, the science of Sharia, and all the sciences that serve Sharia, are considered a religious science as much as they serve the science of Sharia; but he did not pay attention to the equivocal meaning of this world and the hereafter مسئله‌ی اصلی این پژوهش، چیستی علم دینی با مطالعه‌ی موردی دیدگاه ابن حزم قرطبی است. یافته‌ی اصلی این پژوهش ـ که به شیوه‌ی کتابخانه ای در جمع آوری مطالب و توصیف و تحلیل عقلانی داده ها به نگارش درآمده ـ آن است که از دیدگاه ابن حزم، ملاک دینی بودنِ علم این است که علم از طریق منبع یا غایت خود با دین در ارتباط باشد و همین مطلب وجه تمایز ابن حزم با دیدگاه برخی از اندیشمندان معاصر مانند آیت الله جوادی آملی است که ملاک دینی بودنِ علم را به موضوع یا همان معلوم می دانند. ابن حزم براساس اهداف بشری، علوم را به دو دسته‌ی دنیوی و اخروی تقسیم می کند و علم اخروی را به نام «علم شریعت» معرفی می نماید. به اعتقاد او، علم شریعت به علاوه‌ی همه‌ی علومی که در خدمت علم شریعت هستند، به میزانی که به علم شریعت خدمت می کنند، علم دینی به شمار می آیند؛ درحالی که وی از اشتراک لفظی معنای دنیا و آخرت غافل بوده است. https://kalami.nashriyat.ir/sites/kalami.nashriyat.ir/files/article-files/5_24.pdf