مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 14 2 2024 02 20 برهان نظم؛ طرحی شگفت، تنظیمی دقیق و طراحیْ هدفمند 7 26 2021378 10.22034/kalami.2024.2021378 FA رضا کشاورز سیاهپوش دانشجوی دکتری - کلام مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0006-6643-0945 حسن قره باغی دانشجوی دکتری - فلسفه دین مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0009-5201-546x Journal Article 2023 03 10 One of the important issues for the demonstrations presented for the belief in God is to rely on convincing evidence. The ‘demonstration of order’ has been the focus of believers due to its easier understanding for the general public and its high ability to convince the audience. Using an "analytical" method, this article tries to present a comprehensive look at the ‘demonstration of order’ in order to show that this proof is comprehensive enough to prove the existence of the Almighty God and at least some of his most important attributes of perfection (such as knowledge, wisdom and absolute power) by putting together three rational, descriptive and experimental approaches. It can even be said: religious sources take advantage of the wonders of the world more than a reason, rather they use the "wonderful order and design of the world" as a belief-making process; a process that removes possible temptations about the reason or demonstration of order and goes to such an extent that believing people actually discover the existence of God - who has no partner - with all Its perfection attributes by seeing and hearing these wonders. از مباحث مهم در باب اثبات خداباوری تکیه بر ادلۀ یقین‌آور و اطمینان‌بخش است. دلیل نظم به سبب درک آسان‌تر برای عموم بشر و داشتن قابلیتی بالا برای رساندن مخاطب به مقصود، مورد اهتمامِ بیشتر خداباوران بوده است. این نوشتار با روشی «تحلیلی» درصدد ارائۀ نگاهی جامع به برهان «نظم» بوده تا با کنار هم قرار دادن سه رویکرد عقلی، نقلی و تجربی نشان دهد که این دلیلْ جامعیت لازم برای اثبات خدای متعال و دست‌کم برخی از مهم‌ترین اوصاف کمالی وی (مانند علم، حکمت و قدرت مطلق) را دارد. حتی می‌توان گفت: استفادۀ منابع دینی از شگفتی‌های عالم، بالاتر از حد یک دلیل بوده و به‌مثابۀ یک فرایند باورساز، به «نظم و طراحیِ شگفت‌انگیز عالم» عنایت داشته است، فرایندی که وسوسه‌های ممکن دربارۀ برهان یا دلیل نظم را کنار می‌زند و تا حدی پیش می‌رود که افراد مؤمن با دیدن و شنیدن این شگفتی‌ها به‌واقع پی به خدای «لا شریک له» با تمام اوصاف کمالی می‌برند. https://kalami.nashriyat.ir/sites/kalami.nashriyat.ir/files/article-files/2021378-1726641504.pdf