مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 26 بررسی انتقادی نظریه رؤیاانگاری وحی با تکیه بر مبانی عرفان اسلامی 5002160 FA مرتضی زاده بامری دکتری فلسفه اسلامی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0003-4503-4933 حسین مظفری استادیار - مؤسسه امام خمینی(ره) 0009-0003-1526-1676 Journal Article 2025 05 28 از منظر سروش، قرآن از جنس خواب ونبی اکرم راوی رؤیاهای رسولانه می‌باشد.وی برای تأییدنظریه خویش به سخنان مولوی وپارادوکس های ظاهری قرآن استناد می‌کند و معتقد است آیات مربوط به جوازیاعدم جواز سؤال ازحق تعالی، آیات مربوط به نسبت حسنات وسیئات به حق و خلق و آیات آغاز خلقت با کلمه «کُنْ» از تناقضات قرآنی است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی، تحلیلی و انتقادی ادعای ایشان را مورد بررسی قرار داده و نشان می‌دهد که مدعای وی نادرست می‌باشد. أهم نتایج مقاله را می‌توان در موارد ذیل خلاصه کرد:۱.حق تعالی با ویژگی اطلاق مقسمی و تمایز احاطی هم مصداق اسم هادی است و هم اسم مضلّ.۳.اسناد اضلال به خدا از باب امر عدمی است؛ بدین معنا که خدای سبحان لطف و توفیق خود را از او را به حال خود وا می‌گذارد.۳. سؤال نهی شده در آیه:«لا یُسئلُ عَمّا یَفْعَلُ و هُم یُسئلُونَ»، سؤال توبیخی و استیضاحی است وگرنه سؤال استفهامی و استعطایی بلا مانع است.۴.به باور عارفان، مخاطب امر «کُنْ»، همان عین ثابت در تعین ثانی است و این صور علمی در اثر این خطاب، به صورت تعینات خلقی در خارج از صقع ربوبی موجود می‌شوند