مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 15 2 2024 09 22 تنوع خطابات قرآنی، به‌سود رؤیاانگاری وحی یا به‌زیان آن؟ 99 119 5002236 10.22034/kalami.2025.5002236 FA ابوالفضل ساجدی استاد - گروه کلام مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 000 حامد ساجدی 0000-0002-5108-0931 Journal Article 2025 06 28 The majority of Islamic scholars hold that the Qur’an is the word of God and was revealed to the Prophet in these very words. In contrast, Abdolkarim Soroush argues that the Qur’an is a description of the Prophet’s own observations in a special visionary experience. Accepting or rejecting this claim can greatly affect our perspective on the Qur’an and the balance of divinity and humanity attributed to it. Soroush’s hypothesis can be examined from various hadithic, historical, philosophical, and phenomenological perspectives. One critical category of data for evaluating these two viewpoints concerns the internal textual features of the Qur’an, including the arrangement of speaker, addressee, and the presence or absence of various subjects within the text. Soroush maintains that these data support his hypothesis. This paper demonstrates, however, that these data actually undermine Soroush’s hypothesis and reinforce the conventional view. دیدگاه عموم اندیشمندان اسلامی بر آن است که قرآن کلام خداوند است و با همین الفاظ بر پیامبر(ص) نازل شده است. در مقابل، عبدالکریم سروش بر آن است که قرآن توصیف مشاهدات خود پیامبر(ص) در رؤیایی ویژه است. پذیرش یا نفی این ادعا می‌تواند در نگاه ما به قرآن و سهم الوهیت و بشریتی که به آن نسبت می‌دهیم، بسیار مؤثر باشد. فرضیة سروش را از جنبه‌های مختلف حدیثی، تاریخی، فلسفی و پدیدارشناختی می‌توان بررسی کرد. یک دسته از داده‌هایی که در قضاوت میان این دو دیدگاه دارای اهمیت و تعیین‌کنندگی است، داده‌های درون‌متنی قرآن از منظر آرایش متکلم، مخاطب و غایب بودن سوژه‌های مختلف در این کتاب است. سروش معتقد است که این دسته از داده‌ها به‌سود فرضیة اوست. در این نوشتار نشان داده می‌شود که این داده‌ها اتفاقاً تضعیف‌کنندة این فرضیه و تقویت‌کنندة دیدگاه رایج است https://kalami.nashriyat.ir/sites/kalami.nashriyat.ir/files/article-files/5002236-1781338178.pdf