مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 16 1 2025 06 05 «سنجش راهکارهای ارائه شده توسط اندیشمندان مختلف در رفع تعارض علم و دین، از منظر آیت‌الله مصباح یزدی» 5002439 10.22034/kalami.2025.5002439 FA محمدحسین زارعی جلال آبادی 0009-0002-5357-8917 ابوذر رجبی 0009-0006-4139-2946 Journal Article 2025 10 17 پس از طرح نظریه تعارض علم و دین در مغرب‌زمین و ورود این مسئله به جوامع اسلامی، راهکارهایی برای رفع این تعارض پیشنهاد شد. این راهکارها شامل نظریه تداخل و وحدت‌انگاری علم و دین، نظریه تمایز با قرائت‌های مختلف، و نظریه تعامل و تکامل است. این مباحث نه تنها میان متألهان غربی بلکه در میان متفکران اسلامی نیز به‌صورت جدی مطرح شده و تلاش‌هایی برای فاصله گرفتن از نظریه تعارض علم و دین صورت گرفت. آیت‌الله مصباح یزدی با رویکردی علمی به سنجش و ارزیابی راهکارهای متفکران غربی پرداخته‌اند تا از تضعیف ارزش‌های دینی جلوگیری کرده و درکی عمیق‌تر از رابطه دین و علم ارائه دهند. مسئله پژوهش حاضر، ارزیابی راهکارهای رفع تعارض میان علم و دین از منظر آیت‌الله مصباح است. هدف این تحقیق بررسی و تحلیل این راهکارها و تبیین دیدگاه‌های ایشان درباره این راهکارها است. این پژوهش به‌روش توصیفی و تحلیلی و از طریق گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که از دیدگاه آیت‌الله مصباح، راهکارهایی چون تفکیک حوزه‌های علم و دین، تعدد قرائت‌ها، تفکیک زبانی، دین حداقلی و تفسیر علمی دین، به‌دلیل اتکا بر مبانی معرفت‌شناسی غربی ناکافی‌اند. ایشان بر لزوم رویکردی جامع‌تر برای فهم صحیح رابطه علم و دین تأکید دارند.