TY  - JOUR
    ID  - 5002744
    TI  - قلمرو علم و عصمت امام در اندیشه سید مرتضی و کراجکی؛  نقد دیدگاه ها و مقایسه تحلیلی
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 14
    LA  - fa
    SN  - 2008-8876
        AU  - Mohammadi, abolfazl
      AD  - 
          AU  - , Ahmad
      AD  - استادیار - دانشگاه قم
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 16
    IS  - 2
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - قلمرو علم
KW  - قلمرو عصمت
KW  - سید مرتضی
KW  - کراجکی
KW  - امامیه
    DO  - 10.22034/kalami.2026.5002744
    AB  - این پژوهش به واکاوی دیدگاه‌های سید مرتضی و کراجکی، دو متکلم برجسته مدرسه کلامی بغداد، درباره قلمرو علم و عصمت امام می‌پردازد؛ موضوعی که از بنیادی‌ترین مباحث امامت و از کانون‌های اختلاف میان مکاتب اسلامی و حتی درون امامیه به شمار می‌رود. روش تحقیق، کتابخانه‌ای و مبتنی بر تحلیل انتقادی است و پرسش‌هایی همچون حدود علم و عصمت امام، نقاط اشتراک و افتراق دیدگاه‌های این دو متکلم و میزان تأثیرپذیری آنان از جریان‌های فکری هم‌عصر بررسی می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد سید مرتضی با تأثیر از مبانی استدلالی معتزله، نگرشی عقل‌محور و کارکردگرایانه دارد. او علم امام را به اموری که مستقیماً به وظایف و شئون امامت مربوط است محدود می‌سازد و در بحث عصمت نیز معیار عرفیِ تنفر مردم از گناه را مبنای تعیین قلمرو آن می‌داند. درمقابل، کراجکی در چارچوب سنتی‌تر امامیه حرکت کرده و برای امام علمی فراگیرتر قائل است که البته در محدوده مصلحت الهی قرار دارد. وی عصمت امام را مطلق دانسته و آن را در سطح عصمت پیامبران تبیین می‌کند. این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که در درون مکتب امامیه نیز رویکردهای متنوعی نسبت به علم و عصمت امام شکل گرفته و تعامل با مکاتب کلامی معاصر در جهت‌گیری اندیشه متکلمان نقش مهمی ایفا کرده است.
    UR  - https://kalami.nashriyat.ir/node/5002744
    L1  -     ER  -