TY  - JOUR
ID  - 5002744
TI  - قلمرو علم و عصمت امام در اندیشۀ سید مرتضی و کراجکی؛ نقد دیدگاه‌ها و مقایسه تحلیلی
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 14
LA  - fa
SN  - 2008-8876
AU  - Mohammadi, abolfazl
AD  - 
AU  - , Ahmad
AD  - استادیار - دانشگاه قم
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 16
IS  - 2
SP  - 115
EP  - 132
KW  - قلمرو علم
KW  - قلمرو عصمت
KW  - سید مرتضی
KW  - کراجکی
KW  - امامیه
DO  - 10.22034/kalami.2026.5002744
AB  - این پژوهش به واکاوی دیدگاه‌های سید مرتضی و کراجکی، دو متکلم برجستۀ مدرسۀ کلامی بغداد، درباره قلمرو علم و عصمت امام می‌پردازد. موضوعی که از بنیادی‌ترین مباحث امامت و از کانون‌های اختلاف میان مکاتب اسلامی و حتی درون امامیه به‌شمار می‌رود. روش تحقیق، کتابخانه‌ای و مبتنی‌بر تحلیل انتقادی است و پرسش‌هایی همچون حدود علم و عصمت امام، نقاط اشتراک و افتراق دیدگاه‌های این دو متکلم و میزان تأثیرپذیری آنان از جریان‌های فکری هم‌عصر بررسی می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد سید مرتضی با رویکردی عقل‌محور، از شیوه‌های استدلالی رایج در فضای کلامی بغداد بهره می‌گیرد. او علم امام را به اموری که مستقیماً به وظایف و شئون امامت مربوط است محدود می‌سازد و در بحث عصمت نیز معیار عرفیِ تنفر مردم از گناه را مبنای تعیین قلمرو آن می‌داند. در مقابل، کراجکی در چارچوب سنتی‌تر امامیه حرکت کرده و برای امام علمی فراگیرتر قائل است که البته در محدوده مصلحت الهی قرار دارد. وی عصمت امام را مطلق دانسته و آن را در سطح عصمت پیامبران تبیین می‌کند. این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که در درون مکتب امامیه نیز رویکردهای متنوعی نسبت به علم و عصمت امام شکل گرفته و تعامل با مکاتب کلامی معاصر در جهت‌گیری اندیشه متکلمان نقش مهمی ایفا کرده است.
UR  - https://kalami.nashriyat.ir/node/5002744
L1  - https://kalami.nashriyat.ir/sites/kalami.nashriyat.ir/files/article-files/5002744-1788674563.pdf
ER  -