مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 16 1 2025 06 05 واکاوی قانون جذب بر اساس مبانی کلامی- فلسفی علامه مصباح یزدی 227 249 5002899 10.22034/kalami.2026.5002899 FA امیر پژوهنده 0000-0003-0085-5853 حسن قره باغی دکتری - فلسفه دین مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0009-5201-546x محمد جعفری دانشیار - گروه کلام مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0004-8903-3059 Journal Article 2025 10 20 این مقاله با هدف تحلیل انتقادی قانون جذب بر اساس مبانی اندیشه‌ای علامه مصباح یزدی تدوین شده است. مسئلة اصلی پژوهش این است که آیا آموزه‌های بنیادین قانون جذب، که بر مفاهیمی چون فرکانس ذهنی، انرژی کیهانی و اصل «همانند همانند را جذب می‌کند» استوار است، با چهارچوب فلسفی و کلامی علامه سازگارند یا نه. روش پژوهش تحلیلی ـ مقایسه‌ای است و در آن، ابتدا تعریف و ساختار متافیزیکی قانون جذب تبیین و سپس با اصول فلسفی و الهیاتی علامه همچون توحید افعالی، واجب‌الوجودی خداوند و فقر ذاتی انسان مقایسه می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که مبنای انرژی‌محور قانون جذب با هستی‌شناسی تشکیکی و نیز با توحید افعالی ناسازگار است؛ زیرا نقش خداوند و ارادة حکیمانة الهی را به سازوکار مکانیکی بازتاب فرکانس فرومی‌کاهد. همچنین تصویر انسان در این آموزه ـ که بر نوعی خودالوهیتی و مسئولیت‌گذاری مطلق بر ذهن استوار است ـ با انسان‌شناسی علامه و فهم او از اختیار، مسئولیت اخلاقی و شرایط واقعی زندگی انسانی تعارض دارد. مقاله در نتیجه تأکید می‌کند که بنیان‌های متافیزیکی قانون جذب از منظر علامه قابل پذیرش نیستند.