مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 16 1 2025 06 05 پارادوکس علم مطلق 87 104 5003082 10.22034/kalami.2026.5003082 FA جابر اسفندیارپور دانشجوی کارشناسی ارشد 0009-0007-2306-628X حسن یوسفیان دانشیار - گروه کلام مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) Journal Article 2025 11 08 Today, atheists attempt to find a way to definitively deny God’s existence by demonstrating inconsistency in divine attributes. In their critical approach, they sometimes examine independently some of these fundamental attributes, such as omniscience and omnipotence, aiming to show each of these characteristics individually as self-contradictory concepts. Moreover, another distinct strategy is to claim inconsistency between two or more divine attributes, deeming the simultaneous presence of these characteristics in a single being logically impossible. One of the most prominent attributes that is repeatedly attacked, and which atheists claim is self-contradictory, is God’s omniscience, hence referring to it as the “paradox of omniscience.” To demonstrate this, they rely on arguments based on Cantor’s theorem in set theory and the divine liar paradox. In this article, we critically examine these two arguments. خداناباوران امروزه می‌کوشند تا با نشان‌دادن ناسازگاری در صفات خداوند، راهی برای اثبات ادعای خود، یعنی انکار قاطعانة وجود خداوند، بیابند. در رویکرد انتقادی خود، آن‌ها گاهی به بررسی مستقل برخی از این صفات بنیادین، نظیر صفت علم مطلق و صفت قدرت مطلق، می‌پردازند و هدفشان این است که هر یک از این ویژگی‌ها را، به صورت مجزا، مفاهیمی خودمتناقض جلوه دهند. علاوه بر این، یک راهبرد متمایز دیگر، طرح ادعای ناسازگاری بین دو یا چند صفت الهی است، به این شکل که حضور همزمان این ویژگی‌ها در یک موجود واحد و یگانه را از نظر منطقی غیرممکن قلمداد می‌کنند. یکی از برجسته‌ترین صفاتی که به‌طور مکرر مورد حمله قرار می‌گیرد و مدعیِ خودمتناقض بودن آن هستند، صفت علم مطلق خداوند است. و ازاین‌رو، از آن به «پارادوکس علم مطلق» یاد می‌کنند. برای بیان این امر، به استدلال مبتنی بر نظریة کانتور در نظریة مجموعه‌ها و استدلال پارادوکس دروغگوی الهی تمسک می‌کنند. در این مقاله، این دو استدلال را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهیم. https://kalami.nashriyat.ir/sites/kalami.nashriyat.ir/files/article-files/5003082-1785300133.pdf