مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 26 خدا در نظریه کهن الگویی یونگ 5003283 FA نجمه الهیاری حوزوی - جامعه الزهرا 0009000412666157 احمد ابوترابی محمدناصر سقای بی‌ریا استادیار - گروه روان شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0001-9243-4815 Journal Article 2025 11 28 In the works of scientists around the world, there are numerous theories on the issue of God, which focus on different aspects of it. Carl Gustav Jung is a psychologist who has addressed this issue in his research and has a specific perspective that is similar to the theory of nature in Islam in some ways. He considers God to be an archetype hidden in the collective unconscious of man. The difference in translation and different interpretations of his phrases have caused the theory to be ambiguous and its position as a defender of religious components to be unknown. The present study, using an explanatory, analytical, and library method, seeks to clarify this theory and evaluate it, and has reached the conclusion that, in Jung's view, God as an archetype is only a psychological issue that is useful for man and not an external truth. According to him, based on Darwinism, the origin of knowledge and desire for God is transmitted to all human beings through heredity, and all of them have such knowledge and desire.Such a belief, based on incorrect foundations, has consequences such as contradictory statements and failure to achieve the expected effects در آثار دانشمندان جهان، نظریات متعددی در باب مسأله خدا وجود دارد که ناظر به وجوه مختلفی از آن است. کارل گوستاو یونگ روانشناسی است که در تحقیقات خود به این مسأله پرداخته و دارای دیدگاه خاصی است و از جهاتی شباهت به نظریه فطرت در اسلام دارد. او خدا را یک کهن الگوی نهفته در ناخودآگاه جمعی انسان میداند. اختلاف ترجمه و تفاسیر مختلف از عبارات او موجب ابهام نظریه و نامعلوم بودن جایگاه آن به عنوان مدافع مؤلفه‌های دینی شده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش تبیینی، تحلیلی و کتابخانه‌ای در صدد روشن ساختن این نظریه و ارزیابی آن برآمده و به این دستاورد رسیده که از نظر یونگ خدا به عنوان یک کهن الگو، تنها یک مسأله روانشناختی مفید برای انسان است و نه یک حقیقت خارجی. به اعتقاد او بر مبنای داروینیسم منشأ علم و میل به خدا از طریق وراثت به تمام افراد بشر منتقل میشود و همگی دارای چنین علم و میلی هستند. چنین اعتقادی با توجه به مبانی نادرست دارای پیامدهایی چون تناقض‌گویی و عدم وصول به تاثیرات منتظره است.