TY - JOUR ID - 5003319 TI - نقش روش قلمروشناسی دین در نظریه علوم انسانی اسلامی JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 14 LA - fa SN - 2008-8876 AU - Karimi, Mustafa AD - دانشیار - گروه علوم قرآن و تفسیر مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) Y1 - 2026 PY - 2026 VL - 16 IS - 2 SP - EP - KW - روش قلمروشناسی دین KW - نظریه علوم انسانی اسلامی KW - امکان تولید علوم انسانی اسلامی KW - گستره علوم انسانی اسلامی DO - 10.22034/kalami.2026.5003319 AB - تولید علوم انسانیِ اسلامی، به‌عنوان یکی از ارکان شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی، با چالش‌های نظری در دو حوزه‌ «امکان» و «گستره» مواجه است؛ چالش‌هایی که از تشتّت دیدگاه‌ها درباره نسبت دین و نیازهای معرفتی انسان سرچشمه می‌گیرد. این پژوهش با رویکردی تحلیلی ـ استدلالی و با هدف کمک به فرایند شکل‌گیری علوم انسانیِ اسلامی، تأثیر روش‌های برون‌متنی، درون‌متنی و تلفیقی در قلمروشناسی دین را بر امکان‌پذیری و دامنه‌ این علوم بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پذیرش یا انکار امکان تولید علوم انسانیِ اسلامی ارتباطی مستقیم با نوع تلقی از قلمرو دین دارد؛ تلقی‌ای که خود نتیجه‌ روش به‌کاررفته در قلمروشناسی است. بر این اساس، دیدگاه‌هایی که امکان تولید علوم انسانیِ اسلامی را نفی می‌کنند، معمولاً بر پایه تلقی‌ای تقلیل‌گرایانه از دین و اتکا به روش‌های نادرست در تعیین قلمرو آن شکل یافته‌اند. در مقابل، رویکردهای جامع‌نگر که بر روش‌های معتبر و فراگیر تکیه دارند، نه‌تنها امکان، بلکه ضرورت تولید علوم انسانیِ اسلامی را مورد تأکید قرار می‌دهند. همچنین گستره‌ این علوم نیز تابعی از نوع رویکرد در قلمروشناسی دین است. بدین‌سان، اتخاذ روشی صحیح و جامع در قلمروشناسی دین، پیش‌شرط اساسی برای حرکت در مسیر تدوین و تکوین علوم انسانیِ اسلامی به‌شمار می‌آید. UR - https://kalami.nashriyat.ir/node/5003319 L1 - ER -