مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 16 2 2026 03 06 نقد و بررسی اراده‌گروی کیرکگور از منظر حکمت متعالیه 133 152 5003587 10.22034/kalami.2026.5003587 FA محمدحسین میردریکوندی دانشجوی دکتری- مؤسسه امام خمینی ره 0009-0002-6113-0397 علیرضا کرمانی دانشیار - گروه عرفان مؤسسه 0000-0002-6731-419X Journal Article 2026 01 27 Kierkegaard distinguishes between external (āfāqī) and internal (anfusī) reasons in matters of religious faith. He considers the nature of faith as something inward, whose main foundation is human will, and presents Christian faith as paradoxical. By dividing the ways to truth into external and internal paths, he deems external reasons unreliable on the path of religious faith and considers them undesirable; in contrast, he regards internal reasons, in which human will plays a vital role, as the proper path to faith. However, from the perspective of Transcendent Philosophy (Ḥikmat al-Mutaʿāliya), although faith as an ultimate reality also has an inner dimension and, as a voluntary matter, originates from human will, it is not confined to the inner dimension alone. Based on the philosophical-theological principles of Ṣadr al-Mutaʾallihīn and 'Allāmah Miṣbāḥ Yazdī, Kierkegaard's statements regarding the unreliability of external reasons are subject to various problems. In their view, faith begins with the inner path and is reinforced by the outer path. کیرکگور در مباحث مربوط به ایمان دینی، میان دلایل آفاقی و انفسی تفکیک قائل می‌شود. وی ماهیت ایمان را امری درونی دانسته که پایۀ اصلی آن اراده آدمی است و ایمان مسیحی را پارادوکسیکال معرفی می‎کند. وی با تقسیم راه‌های رسیدن به حقیقت به راه‌های آفاقی و انفسی، دلایل آفاقی را غیرقابل اعتماد در مسیر ایمان دینی می‎داند و آنها را نامطلوب می‌شمارد و در مقابل دلایل انفسی را که اراده انسانی در آن نقشی حیاتی دارد، راه مناسب به سوی ایمان می‌داند. اما از منظر حکمت متعالیه، گرچه ایمان به‌عنوان یک حقیقت غایی بعد درونی هم دارد و به‌عنوان امری اختیاری از اراده انسان نشئت می‎گیرد، اما منحصر در بعد درونی نمی‌باشد. مبتنی‌بر مبانی فلسفی ـ کلامی صدرالمتألهین و علامه مصباح یزدی بیانات کیرکگور در باب غیرقابل اعتماد بودن دلایل آفاقی مبتلابه اشکالات مختلف است. در نگاه ایشان، ایمان با طریق درونی شروع شده و با طریق بیرونی تقویت می‌شود. https://kalami.nashriyat.ir/sites/kalami.nashriyat.ir/files/article-files/5003587-1788674571.pdf