مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 16 2 2026 03 06 نقد و بررسی اراده¬گروی کرکگور از منظر حکمت متعالیه 5003587 10.22034/kalami.2026.5003587 FA محمدحسین میردریکوندی دانشجوی دکتری- مؤسسه امام خمینی ره 0009-0002-6113-0397 Journal Article 2026 01 27 In discussions of religious faith, Kierkegaard distinguishes between objective and subjective reasons. He considers the nature of faith to be an internal matter whose main basis is the human will, and he introduces Christian faith as paradoxical. By dividing reasons into objective and subjective reasons, he considers objective reasons unreliable in the path of religious faith and considers them undesirable, and in contrast, he considers subjective reasons, in which human will plays a vital role, to be the appropriate path to faith. However, from the perspective of Mulla Sadra and Allama Misbah (may Allah have mercy on him), although faith as an ultimate truth also has an internal dimension and as an optional matter it originates from the human will, it is not limited to the internal dimension. Based on the philosophical foundations of Sadra and Allama Misbah, Kierkegaard's statements about the unreliability of objective evidence are subject to various problems. In his view, faith begins with an internal path and is strengthened with an external path. کرکگور در مباحث مربوط به ایمان دینی، میان دلایل آفاقی و انفسی تفکیک قائل می¬شود. وی ماهیت ایمان را امری درونی دانسته که پایه اصلی آن اراده آدمی است و ایمان مسیحی را پارادوکسیکال معرفی می‎کند. وی با تقسیم راه¬های رسیدن به حقیقت به راه¬های آفاقی و انفسی، دلایل آفاقی را غیر قابل اعتماد در مسیر ایمان دینی می‎داند و آنها را نامطلوب می¬شمارد و در مقابل دلایل انفسی را که اراده انسانی در آن نقشی حیاتی دارد، راه مناسب به سوی ایمان می¬داند. اما از منظر ملاصدرا و علامه مصباح (ره)، گرچه ایمان به عنوان یک حقیقت غایی بعد درونی هم دارد و به عنوان امری اختیاری از اراده انسان نشات می‎گیرد، اما منحصر در بعد درونی نمی¬باشد. مبتنی بر مبانی فلسفی کلامی صدرا و علامه مصباح بیانات کرکگور در باب غیرقابل اعتماد بودن دلایل آفاقی مبتلا به اشکالات مختلف است. در نگاه ایشان، ایمان با طریق درونی شروع شده و با طریق بیرونی تقویت می¬شود.