TY  - JOUR
    ID  - 5003682
    TI  - خاستگاه و تطور آموزۀ امامت در تشیع نخستین؛ نقد خوانش خاورشناسانه امیرمعزی
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 14
    LA  - fa
    SN  - 2008-8876
        AU  - Asaadi, Alireza
      AD  - دانشیار - پژوهشگاه علوم  و فرهنگ اسلامی
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 16
    IS  - 2
    SP  - 95
    EP  - 114
  KW  - محمدعلی امیرمعزی
KW  - آموزۀ امامت
KW  - تاریخ تشیع
KW  - کلام امامیه
KW  - خاورشناسان
    DO  - 10.22034/kalami.2026.5003682
    AB  - این مقاله به بررسی و نقد خوانشِ محمدعلی امیرمعزی درباره خاستگاه و تطور آموزۀ امامت در تشیع نخستین اختصاص دارد. مسئلۀ محوری پژوهش، سنجش اعتبار و انسجام سه مدعای او در این زمینه است. نخست، تأثر آموزۀ امامت از زمینه‌های فرهنگی و دینیِ پیشااسلامی ـ به‌ویژه عناصر ایرانی؛ دوم، تبلور تاریخی امامت در قالب «دینِ علی» به‌مثابه هستۀ آغازین تشیع؛ و سوم، فرضیه گذار از «تشیع باطنی» به «تشیع عقلانی ـ کلامی» در قرن چهارم هجری.
این پژوهش با رویکردی توصیفی ـ انتقادی، ضمن بازنمایی دقیق دیدگاه امیرمعزی، به نقد شواهد آن پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تفسیر اقتباس‌گرایانه از منشأ امامت، از اثبات تاریخی کافی برخوردار نیست؛ مفهوم «دین علی» دلالت بر نظام اعتقادی مستقلی ندارد؛ و دوگانه‌سازی میان تشیع باطنی و تشیع عقلانی، با سیر تحول اندیشۀ شیعی سازگار نیست. بر این اساس، مقاله نتیجه می‌گیرد آموزۀ امامت، ریشه در بستر وحیانی و نصوص اسلامی داشته و تحولات تاریخی آن را نمی‌توان ناظر به دگرگونی ماهوی یا گسست بنیادین در هویت اعتقادی تشیع دانست.
    UR  - https://kalami.nashriyat.ir/node/5003682
    L1  - https://kalami.nashriyat.ir/sites/kalami.nashriyat.ir/files/article-files/5003682-1788674554.pdf
    ER  -