TY  - JOUR
    ID  - 5003682
    TI  - خاستگاه و تطور آموزه امامت در تشیع نخستین؛ نقد خوانش خاورشناسانه امیرمعزی
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 14
    LA  - fa
    SN  - 2008-8876
        AU  - Asaadi, Alireza
      AD  - دانشیار - پژوهشگاه علوم  و فرهنگ اسلامی
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 16
    IS  - 2
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - محمدعلی امیرمعزی
KW  - تاریخ تشیع
KW  - علم کلام امامیه
KW  - آموزه امامت
KW  - کلام اسلامی
KW  - خاورشناسان
    DO  - 10.22034/kalami.2026.5003682
    AB  - این مقاله به بررسی و نقد خوانشِ محمدعلی امیرمعزی درباره خاستگاه و تطوّر آموزه امامت در تشیع نخستین اختصاص دارد. مسئله محوری پژوهش، سنجش اعتبار و انسجام سه مدعای او در این زمینه است: نخست، تأثر آموزه امامت از زمینه‌های فرهنگی و دینیِ پیشااسلامی ـ به‌ویژه عناصر ایرانی؛ دوم، تبلور تاریخی امامت در قالب «دینِ علی» به‌مثابه هسته آغازین تشیع؛ و سوم، فرضیه وقوع تحولی بنیادین در قرن چهارم هجری و گذار از «تشیع باطنی» به «تشیع عقلانی ـ کلامی».
پژوهش با رویکردی توصیفی ـ انتقادی، ضمن بازنمایی دقیق و منصفانه دیدگاه امیرمعزی، به نقد مبانی استدلالی و شواهد آن پرداخته است.  یافته‌ها نشان می‌دهد که تفسیر اقتباس‌گرایانه از منشأ امامت، از اثبات تاریخی کافی برخوردار نیست؛ مفهوم «دین علی» دلالت بر نظامی اعتقادی مستقل ندارد؛ و دوگانه‌سازی میان باطن‌گرایی و عقلانیت، با سیر تدریجی و درون‌دینی تحول اندیشه شیعی سازگار نیست. بر این اساس، مقاله نتیجه می‌گیرد که آموزه امامت، ریشه در بستر وحیانی و نصوص اسلامی داشته و تحولات تاریخی آن را باید ناظر به فرایند صورت‌بندی و نظام‌مندسازی مفهومی دانست، نه دگرگونی ماهوی یا گسست بنیادین در هویت اعتقادی تشیع.
    UR  - https://kalami.nashriyat.ir/node/5003682
    L1  -     ER  -