مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 16 2 2026 03 06 ابعاد حجیت روایات طینت از دیدگاه علامه مصباح یزدی رحمه‌الله 153 172 5003742 10.22034/kalami.2026.5003742 FA مراد علی شورگشتی دکتری - تفسیر و علوم قرآن موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0000-3318-924X Journal Article 2026 05 12 The "Ṭīnat traditions" (narrations concerning the primordial clay/nature) constitute an important part of the transmitted sources of Islamic anthropology, having been a focal point of attention and disagreement among scholars from various dimensions. The strong connection between the content of these traditions and numerous issues concerning human nature necessitates research into the "dimensions of their authoritativeness (ḥujjiyya)." The aim of this study is to ascertain, through a descriptive-analytical method, the perspective of 'Allāmah Miṣbāḥ Yazdī—one of the foremost pioneers in the Islamization of the humanities—regarding the "dimensions of the authoritativeness of the Ṭīnat traditions." Based on this research, from the viewpoint of 'Allāmah Miṣbāḥ Yazdī, the Ṭīnat traditions are abundant in terms of transmission (ṣudūr), are intended to express reality (jihāt al-ṣudūr), and no valid impediment has rejected them. However, he considers these traditions as ambiguous (mutashābih) in terms of "the extent of their signification" (ḥadd al-dalāla) due to their prima facie implication of determinism (jabr); nevertheless, given the relativity of ambiguity, the ambiguity present in these traditions is resolvable and does not impair their authoritativeness. In view of the aforementioned dimensions, it can be concluded that, according to 'Allāmah Miṣbāḥ Yazdī's perspective, the Ṭīnat traditions are, in general—apart from detailed rijalī and dalālī examinations of each tradition—valid and authoritative (ḥujja), and their constitutive, implicative, and commitment-based contents should be the focus of attention and analysis in theological and anthropological matters. «روایات طینت» بخشی مهم از منابع نقلی انسان‌شناسی اسلامی است که از ابعاد گوناگون، کانون توجه و اختلاف پژوهشگران بوده است. ارتباط مستحکم مفاد روایات یادشده با مسائل متعدد سرشت انسان، پژوهش درباره «ابعاد حجیت» آن روایات را ضروری می‌کند. هدف پژوهش حاضر این است که با روش توصیفی ـ تحلیلی، دیدگاه علامه مصباح‌ یزدی ـ یکی از مهم‌ترین ‌پیشگامان در اسلامی‌سازی علوم انسانی ـ را نسبت به «ابعاد حجیت روایات طینت» به ‌دست آورد. بر اساس این پژوهش، از نگاه علامه مصباح‌ یزدی، روایات طینت از نظر صدور بسیار فراوان‌اند و از نظر جهت صدور برای بیان حقیقت هستند و از نظر موانع هیچ مانع معتبری آنها را رد نکرده است. البته ایشان روایات یادشده را از نظر «حدّ دلالت»، به‌سبب ظهور بدوی در جبر، متشابه می‌شمرند، اما با توجه به نسبی‌ بودن تشابه، تشابه موجود در آن روایات، قابل برطرف‌ساختن است و به حجیت آنها ضرری وارد نمی‌کند. با توجه به ابعاد یادشده، در مجموع، می‌توان نتیجه گرفت که بر اساس دیدگاه علامه مصباح‌ یزدی، رویات طینت، فی‌الجمله ـ قطع نظر از بررسی‌های تفصیلی رجالی و دلالی نسبت به هر روایت ـ معتبر و حجت‌اند و باید مفاد مطابقی، تضمنی و التزامی آنها کانون توجه و تحلیل در مسائل کلامی و انسان‌شناختی قرار گیرد. https://kalami.nashriyat.ir/sites/kalami.nashriyat.ir/files/article-files/5003742-1788674578.pdf