مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 28 تبیین مبانی کلامی اخلاق‌درمانی بر پایۀ نظریه فطرت 5004042 FA ملیحه قدرتی میبدی 0009-0004-5060-7043 محمدعلی مبینی شورکی استادیار - پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی Journal Article 2026 07 08 The present study aims to elucidate the theological foundations of ethical therapy based on the theory of *Fitrah* (innate human nature). Certain non-theistic approaches to ethical therapy, due to their reductionist foundations, lack the capacity to comprehensively explain human moral reform; meanwhile, even within some theistic approaches, the potential of the *Fitrah* theory to analyze the origins of moral inclinations and the mechanisms of self-purification has not been fully utilized. Employing a descriptive-analytical method, this study demonstrates that *Fitrah*—as a divine reality within human nature—provides a theological framework for explaining free will, moral responsibility, and the possibility of human guidance. Accordingly, ethical therapy is a process of awakening, actualizing, and reorienting innate human potentials, rather than merely an external or imposed intervention. The findings indicate...Findings indicate that components such as God-orientation, an inclination toward goodness, an aversion to evil, and the perception of beauty—inherent in human nature—provide a coherent foundation for explaining the feasibility and efficacy of ethics-based therapy. Furthermore, legislative guidance plays a role in complementing and actualizing this potential. Consequently, ethics-based therapy grounded in the theory of innate human nature possesses greater theoretical coherence and can serve as a basis for designing practical models of moral reform. پژوهش حاضر با هدف تبیین مبانی کلامی اخلاق‌درمانی بر اساس نظریه فطرت انجام شده است. برخی رویکردهای غیرالهی در اخلاق‌درمانی، به سبب مبانی تقلیل‌گرایانه، توان تبیین جامع اصلاح اخلاقی انسان را ندارند و در برخی رویکردهای الهی نیز ظرفیت نظریه فطرت در تحلیل منشأ گرایش‌های اخلاقی و سازوکار تهذیب نفس به‌طور کامل به کار گرفته نشده است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی نشان می‌دهد که فطرت، به‌مثابه واقعیتی الهی در سرشت انسان، چارچوبی کلامی برای تبیین اختیار، مسئولیت اخلاقی و امکان هدایت‌یابی انسان فراهم می‌سازد. بر این اساس، اخلاق‌درمانی فرایندی برای بیدارسازی، شکوفاسازی و جهت‌دهی مجدد استعدادهای فطری انسان است، نه صرفاً مداخله‌ای بیرونی و تحمیلی. یافته‌ها نشان می‌دهد مؤلفه‌هایی مانند خداگرایی، گرایش به خیر، بیزاری از بدی و ادراک زیبایی در ساختار فطری انسان، بنیانی منسجم برای تبیین امکان و کارآمدی اخلاق‌درمانی فراهم می‌کنند. همچنین، هدایت تشریعی در تکمیل و فعلیت‌بخشی به این ظرفیت نقش دارد. در نتیجه، اخلاق‌درمانی مبتنی بر نظریه فطرت از انسجام نظری بیشتری برخوردار است و می‌تواند مبنایی برای طراحی الگوهای کاربردی اصلاح اخلاقی فراهم سازد.