مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 17 1 2026 09 06 نفی متافیزیک و الهیات متافیزیکی در اندیشه‌های کاپوتو؛ بررسی تحلیلی و انتقادی 5004143 10.22034/kalami.2026.5004143 FA علی قربانی کلکناری دکترای فلسفه دین مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-3546-680X Journal Article 2026 07 27 جان دی. کاپوتو، یکی از تأثیرگذارترین فیلسوفان دین قاره‌ای معاصر است. وی پس از طرح «اندیشۀ مرگ خدا» و افول دین در دورۀ مدرن، امکانِ «بازگشت دین» را در دوران پست‌مدرن بررسی می‌کند. به‌عقیدۀ کاپوتو، اساساً بازگشت دین در دوران کنونی، در بستر اندیشۀ پست‌مدرن و نفی متافیزیک میسر شده است. از همین‌رو، وی امروزه نقد «خداشناسی متافیزیک‌محور» و نفی «الهیات متافیزیکی» را در غرب رواج می‌بخشد. پژوهش پیش‌رو، با روش کتابخانه‌ای و شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی، نوع نگاه ویژۀ کاپوتو در باب متافیزیک و نیز الهیات متافیزیکی را واکاوی می‌کند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که اشکالات و نقدهای کاپوتو به متافیزیک از معضلات عمیق معرفت‌شناختی و نیز ضعف تحلیل‌های فلسفیِ غرب ناشی می‌شود. گفتنی است، اندیشه‌های کاپوتو با اثرپذیری از نگرش پست‌مدرن، با «شکاکیت» و «نسبی‌گرایی» دست به گریبان است. همچنین الهیات وی با کنار نهادن معیارهای متافیزیکی و عقلانی، در دامان نگرش مخدوش ایمان‌گرایی ـ آن هم با خوانش کرکگوری ـ آرام می‌گیرد. در تحقیق حاضر، این چالش‌ها و اشکالات به تفصیل مطمح نظر قرار گرفته است.