@article {
author = {Kafrashi, Ahmadreza and Jafari, Mohammad and , Mohammad},
title = {ارزیابی انتقادی ملاک‌های تفکیک ذاتی و عرضی دین در روشنفکری دینی معاصر},
journal = {معرفت کلامی 36 ، بهار و تابستان 1405},
volume = {17},
number = {1},
pages = {-},
year  = {2026},
publisher = {Imam Khomeini Educational and Research Institute},
issn = {2008-8876},
eissn = {2980-8316},
doi = {10.22034/kalami.2026.5004233},
abstract = {One of the major challenges in contemporary religious studies concerns how religious texts respond to the needs of modern human beings. By proposing the distinction between the essential and accidental aspects of religion, religious intellectuals have suggested numerous criteria for the refinement and rational reconstruction of the Sharia. Employing an analytical-critical method and a predominantly extra-religious approach, the present study critically evaluates these criteria. The findings indicate that the nine proposed criteria—including modern rationality, secular ethics, the values, requirements, and constituents of the modern world (human rights, freedom, equality, democracy, and the ideological neutrality of the state), the customs of the time, empirical realities, religious principles and foundations, the aims and purposes of the Sharia, human expectations of religion, and human nature and dignity—are confronted with fundamental epistemological, methodological, and theological challenges. Reliance on variable and material criteria dependent on human constructs cannot provide a valid basis for determining the boundary between the fixed and variable elements of religion. Furthermore, conflating the realms of thubūt and ithbāt (establishment and verification), disregarding the transhistorical nature of the Sharia, and applying these criteria selectively and arbitrarily cause them to function as tools for reconstructing religion on the basis of external presuppositions rather than as means of discovering its truth. Consequently, the study demonstrates that these criteria lack the requisite validity and demonstrative force to distinguish the essential from the accidental aspects of religion.},
keywords = {: Religious Intellectualism, Essential and Accidental Aspects of Religion, Criteria for Distinguishing Essential and Accidental Aspects of Religion, Kernel and Shell of Religion, modern rationality, Sharia, },
title_fa = {ارزیابی انتقادی ملاک‌های تفکیک ذاتی و عرضی دین در روشنفکری دینی معاصر},
abstract_fa ={یکی از چالش‌های مهم دین‌پژوهی معاصر، نحوه پاسخگویی متون دینی به نیازهای انسان مدرن است. روشنفکران دینی با طرح ایده تفکیک ذاتی و عرضی دین، ملاک‌های متعددی را برای پالایش و بازسازی عقلانی شریعت پیشنهاد کرده‌اند. پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ انتقادی و رویکردی عمدتاً برون‌دینی، به ارزیابی این ملاک‌ها می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ملاک‌های پیشنهادی، شامل عقلانیت مدرن، اخلاق سکولار، ارزش‌ها، مقتضیات و مقومات دنیای مدرن (حقوق بشر، آزادی، برابری، دموکراسی و بی‌طرفی ایدئولوژیک حکومت)، عرف زمانه، واقعیات تجربی، اصول و مبانی دینی، اهداف و مقاصد شریعت، انتظار بشر از دین و فطرت و کرامت انسانی، با چالش‌های بنیادین معرفت‌شناختی، روش‌شناختی و کلامی مواجه‌اند. اتکا به معیارهای متغیر، مادی و وابسته به برساخته‌های انسانی، نمی‌تواند مبنایی معتبر برای تعیین مرز عناصر ثابت و متغیر دین فراهم آورد. افزون بر این، خلط مقام ثبوت و اثبات، نادیده‌گرفتن سرشت فراتاریخی شریعت و کاربست سلیقه‌ای ملاک‌ها، موجب می‌شود این معیارها به جای کشف حقیقت دین، به ابزاری برای بازسازی آن بر اساس پیش‌فرض‌های بیرونی تبدیل شوند. در نتیجه، پژوهش نشان می‌دهد که ملاک‌های مذکور فاقد اعتبار و صلاحیت برهانی لازم برای تفکیک ذاتی و عرضی دین هستند.},
keywords_fa = {روشنفکری دینی ,تفکیک ذاتی و عرضی دین ,ملاک‌های تفکیک دین ,گوهر و صدف دین ,عقلانیت مدرن ,شریعت ,},
url = {https://kalami.nashriyat.ir/node/5004233},
eprint = {}
}