مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 17 1 2026 09 06 حقیقت حبط و تکفیر اعمال با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی ره 5004327 10.22034/kalami.2026.5004327 FA علی اوسط باقری استادیار - گروه تفسیر و علوم قرآن مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0003-0627-6294 Journal Article 2026 09 02 حبط و تکفیر یکی از انواع تأثیر اعمال بر یکدیگر در قرآن می‌باشد. یکی از مباحث مشکل این بحث، شناسایی حقیقت حبط و تکفیر است. در این مقاله به روش توصیفی تحلیلی حقیقت حبط و تکفیر در اندیشه علامه مصباح یزدی بررسی می‌شود. بارزترین مصداق حبط و تکفیر بین ایمان و کفر می‌باشد؛ ایمان آثار کفر پیشین را محو می‌کند و کفر آثار ایمان سابق را از بین می‌برد. در باره رابطه حبط و تکفیر بین کارهای دیگر انسان، طبق قول به تحابط، هر کار بد، کار یا کارهای خوب پیشین را از بین می‌برد و هر کار خوب، کار یا کارهای بد پیشین را محو می‌کند و طبق قول به «موازنه» حاصل جمع جبری اعمال در نامه عمل انسان منعکس می‌شود، و تأثیر هر عمل در دیگری به مقدار ارزش واقعی آن است. طبق نظر علامه مصباح، برخی اعمال تنها آثار عمل یا اعمال معینی را از بین می‌برند (تأثیر جزئی) و برخی دیگرمانند توبه مقبول و ارتداد همه اعمال بد پیشین را تکفیر و همه اعمال نیک پیشین را از بین می‌برند (تأثیر کلی). تعیین نوع و میزان تأثیر هر عمل بر اعمال دیگر، تابع وحی الهی است و نمی‌توان قاعده‌ای کلی برای همه اعمال ارائه کرد.