مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت کلامی 2008-8876 7 2 2017 03 15 روش‌شناسی و بسترشناسی فکری نظریات متکلمان شیعی مکتب بغداد (قرن چهارم و پنجم) در مسئلۀ امامت 125 147 749 FA محمدحسین فاریاب دانشیار - کلام مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-6083-693X Journal Article 2016 08 28 Methodology and intellectual background of a theory is one of the most important issues which has a crucial role in analyzing and distinguishing the reason for the advancement of that theory. The Shia theologians of the school of Baghdad who lived during the fourth and fifth century AH are considered to be the greatest twelver theologians throughout history. Nevertheless, the narrations of the infallible Imams which are considered the principal sources of religious thought can rarely be seen in their theological books. The aim of this paper is to first, understand the intellectual methodology of these theologians, and second, analyze why they strongly relied on reason in their argumentations and theological theories with respect to imamate, in light of the cultural background of Baghdad during those days. Based on the most important findings of this study, the strict attitude of the Baghdad theologians toward hadiths as well as the various schools of theology, and also religious fanaticism and fierce sectarian conflicts are among the most important factors which prevented the Shia theologians of that era to make full use of the narrations روش شناسی و بسترشناسی یک نظریه، از مهم ترین مسائلی است که نقش مهمی در تحلیل و شناخت چرایی صدور آن نظریه دارد. متکلمان شیعی مکتب بغداد در قرن چهارم و پنجم هجری، از بزرگ ترین متکلمان امامیه در طول تاریخ به شمار می آیند. با این حال، روایات امامان معصوم علیه السلام، که از منابع اصیل تفکر دینی به شمار می آیند، حضور کم رنگی در کتاب های کلامی ایشان دارند. هدف از نگارش این مقاله، ابتدا روش شناسی فکری این متکلمان، و سپس تحلیل چرایی تکیۀ فراوان ایشان بر عقل در براهین و نظریات کلامی مربوط به مسئلۀ امامت با توجه به بستر فرهنگی شهر بغداد در آن دوران است. بر اساس مهم ترین یافته های این نوشتار، نگاه سخت گیرانۀ متکلمان بغداد به احادیث و نیز تنوع مکاتب گوناگون کلامی و نیز تعصبات مذهبی و درگیری های شدید فرقه ای در بغداد، از مهم ترین عواملی است که مانع از استفادۀ لازم متکلمان شیعی از روایات در آن دوران شده است. https://kalami.nashriyat.ir/sites/kalami.nashriyat.ir/files/article-files/6_11.pdf