Ma`rifat-e Kalami, Volume 12, Issue 1, No 26, Year 2026, Pages 25-40

    The Qur'anic Approach of the Immaculate Imams to Essential and Attributive Monotheism

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Ali aminrostami / Assistant Professor, Department of history, Imam Khomeini Educational and Research Institute / aminrostami@iki.ac.ir
    Mohammad Jafari / / Associate Professor, Department of Speculative Theology (Kalam) and Philosophy of Religion, Imam Khomeini Educational and Research Institute / jafari@iki.ac.ir
    25-40 2026/08/18 2026/08/18 2026/08/18
    Abstract: 
    Monotheism is one of the doctrinal principles of Islam. From among Islamic sources, it has been dealt with more in the Qur'an than any other source. The most scholarly exponents of monotheism with the Qur'anic approach are the infallible Imams who have invited everyone to believing in the one God. Using the descriptive and analytical method, the present paper has analyzed the words of the Infallible Imams about essential and attributive monotheism. In some of the discussions by the Imams about monotheism, especially essential and attributive monotheism, explicit verses of the Qur'an have been cited and the meanings and contents of the verses have been referred to. Based on this approach, some logical arguments for essential and attributive monotheism can be made and the correct doctrinal principles can be extracted from the explicit the Qur'anic verses
    Keywords: 
    the Qur'anic approach
    monotheism
    types of monotheism
    essential monotheism
    attributive monotheism.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :رویکرد قرآنی ائمه اطهار (ع) به توحید ذاتی و صفاتی
    Abstract: 
    توحید از اصول اعتقادی اسلام است و در میان منابع اسلامی، قرآن بیش از هر منبع دیگری به تبیین آن پرداخته است. عالم ترین تبیین کنندگان توحید با رویکرد قرآنی امامان معصوم(ع) هستند که دیگران را به آن سفارش نموده اند. نوشته‌ی پیش رو با شیوه «توصیفی و تحلیلی» سخنان امامان معصوم (ع) درباره‌ی توحید ذاتی و صفاتی را تحلیل کرده است. در بخشی از مباحثی که از امامان(ع) درباره‌ی توحید، به ویژه توحید ذاتی و صفاتی صادر شده، به آیات صریح قرآن استناد و گاهی از مفاهیم و مفاد آیات استفاده شده است. براساس این رویکرد، می توان براهین و استدلال های منطقی بر توحید ذاتی و صفاتی اقامه کرد و اصول اعتقادی صحیح را از آیات زلال وحی استخراج نمود.
    Keywords: 
    توحید
    توحید ذات
    توحید صفات
    اقسام توحید
    رویکرد قرآنی
    References: 
    • نهج‌البلاغه، 1379، فيض الاسلام، تهران، فقيه.
    • صحيفه سجاديه، 1376، قم، الهادي.
    • بحرانى، سيدهاشم ‌بن ‌سليمان‏، 1411ق، حلية الأبرار في أحوال محمّد و آله الأطهار، قم، مؤسسة المعارف الإسلامية‏.
    • برقى، احمدبن ‌محمد‌بن ‌خالد، 1371ق، المحاسن‏، تصحيح جلال‌الدين محدث، چ دوم، قم، دار الكتب الإسلامية‏.‏
    • جرجاني، ميرسيدشريف، 1370، التّعريفات، چ چهارم، تهران، ناصرخسرو.
    • حلي، حسن‌‌بن ‌يوسف، 1407ق، کشف المراد في شرح تجريد، تصحيح حسن حسن‌زاده آملي، قم، دفتر انتشارات اسلامي.
    • راغب اصفهانى، حسين ‌بن ‌محمد، 1412ق‏، المفردات ألفاظ القرآن‏، تحقيق صفوان عدنان داوودى، بيروت، دار الشاميه.
    • سبحاني، جعفر، 1361، منشور جاويد قرآن (مباني توحيد از نظر قرآن)، قم، توحيد.
    • ـــــ ، 1411ق، الالهيات علي هدي الکتاب و السنة و العقل، چ سوم، قم، المرکز العلمي للدراسات الاسلامية.
    • سعيدي‌مهر، محمد، 1377، آموزش کلام اسلامي، قم، مؤسسة فرهنگي طه.
    • شهبازي، حجت، 1379، «احتجاجات ائمه در مسئله توحيد»، پايان‌نامه كارشناسي ارشد، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • صدرالمتألهين، 1368، اسفار اربعه، قم، المصطفي.
    • صدوق، محمدبن ‌على‌بن ‌بابويه، 1362، الأمالي، بي‌جا، كتابخانه اسلاميه.
    • ـــــ ، 1403 ق‏، معاني الأخبار، تصحيح على‌اكبر غفارى، قم، انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
    • ـــــ ، 1398ق، التوحيد، تحقيق و تصحيح هاشم حسيني، قم، انتشارات اسلامي وابسته به جامعة مدرسين حوزة علمية قم.
    • ـــــ ، 1413ق، ‏من لايحضره الفقيه، تصحيح علي‌اکبر غفاري، ‏چ دوم، قم، انتشارات اسلامي وابسته به جامعة مدرسين حوزة علمية قم.
    • طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1390ق، الميزان في تفسير القرآن، چ دوم، بيروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات‏.
    • طبرسى، ابومنصور احمد‌بن ‌على، 1403ق، الإحتجاج، تحقيق محمدباقر خرسان، مشهد، مرتضى.
    • طبرسى، رضي‌الدين حسن ‌بن ‌فضل، 1412ق، مكارم الأخلاق، قم، شريف رضى.
    • طوسي، نصيرالدين محمدبن‌ محمد، 1405ق، تلخيص المحصل، بيروت، دار الاضواء.
    • فتال نيشابورى، محمد‌بن‌ حسن، بي‌تا، روضة الواعظين، قم، رضى.
    • فيض كاشانى، ملامحسن، 1406ق‏، ‏الوافي‏، اصفهان، كتابخانه امام اميرالمؤمنين على.
    • کليني، محمد‌بن‌ يعقوب، 1407ق، الکافي، تصحيح علي‌اکبر غفاري و محمد آخوندي، چ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلاميه.
    • كوفى اهوازى، حسين‌‌بن ‌سعيد، 1404ق، المؤمن، قم، مؤسسة الإمام المهدي.‏
    • مجلسي، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، تصحيح جمعي از محققان، چ دوم، بيروت، دار احياء التراث العربي.
    • مصباح يزدي، محمدتقي، 1389، خداشناسي، تحقيق اميررضا اشرفي، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • ملک‌زاده، بهنام و محمد جعفري، 1390، «براهين توحيد ذاتي در روايات»، معرفت کلامي، ش7، ص5-24.
    • 218 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    aminrostami, Ali, Jafari, Mohammad. (2026) The Qur'anic Approach of the Immaculate Imams to Essential and Attributive Monotheism. Ma`rifat-e Kalami, 12(1), 25-40

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Ali aminrostami; Mohammad Jafari."The Qur'anic Approach of the Immaculate Imams to Essential and Attributive Monotheism". Ma`rifat-e Kalami, 12, 1, 2026, 25-40

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    aminrostami, A, Jafari, M.(2026) 'The Qur'anic Approach of the Immaculate Imams to Essential and Attributive Monotheism', Ma`rifat-e Kalami, 12(1), pp. 25-40

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    aminrostami, A, Jafari, M. The Qur'anic Approach of the Immaculate Imams to Essential and Attributive Monotheism. Ma`rifat-e Kalami, 2026; 12(1): 25-40