Ma`rifat-e Kalami, Volume 16, Issue 2, No 35, Year 2026 , Pages -

    از تفاوت ظاهری تا همگرایی واقعی: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های آیت‌الله جوادی و آیت‌الله مصباح درباره قلمرو دین

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Isa Moallem / دانشجوی دکترا موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) / esamoalem@chmail.ir
    Safdar Elahi rad / Assistant Professor - Theology and Philosophy of Religion Department, Imam Khomeini Educational and Research Institute / elahi@iki.ac.ir
    Receive Date: 2026/07/08 Accept Date: 2026/07/08
    doi 10.22034/kalami.2026.5002692
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :از تفاوت ظاهری تا همگرایی واقعی: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های آیت‌الله جوادی و آیت‌الله مصباح درباره قلمرو دین
    Abstract: 
    قلمرو دین در اندیشه متکلمان اسلامی، غیر اسلامی و فیلسوفان دین از دیرباز موضوعی مهم و قابل تأمل بوده است. در دوران معاصر، این موضوع تحت عناوینی همچون «نیاز انسان به دین»، «انتظارات بشر از دین»، «گستره شریعت» و «قلمرو دین» به طور گسترده مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. مسئله مرکزی در بحث قلمرو دین، تعریف دقیق دین و شناسایی ارکان و مؤلفه‌های آن است، همچنین تعیین میزان نفوذ و تأثیر دین در حوزه‌های مختلف زندگی فردی و اجتماعی انسان نیز مطرح می‌باشد. این مقاله با تمرکز بر تبیین دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی و مقایسه آن با دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی، به بررسی این موضوع می‌پردازد که برخلاف تصور رایج، این دو نگرش تفاوت ماهوی و جدی با یکدیگر ندارند و در واقع بسیار به یکدیگر نزدیک هستند. بر اساس تحلیل نگارنده، رویکرد جامع و یکپارچه به نظریات آیت‌الله جوادی موجب می‌شود تا اختلافات اولیه‌ای که بین این دو دیدگاه مشاهده می‌شود، تا حد قابل توجهی مرتفع گردد و دو دیدگاه در نهایت به همگرایی قابل توجهی دست یابند. روش تحقیق این مقاله، کتابخانه‌ای و تحلیلی است که از طریق بررسی منابع و متون مرتبط، ادعای مطرح شده را مورد ارزیابی قرار می‌دهد.
    Keywords: 
    قلمرو دین
    علم دینی
    آیت‌الله جوادی آملی
    آیت الله مصباح یزدی
    گستره شریعت
    • 12 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Moallem, Isa, Elahi rad, Safdar. (2026) از تفاوت ظاهری تا همگرایی واقعی: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های آیت‌الله جوادی و آیت‌الله مصباح درباره قلمرو دین. Ma`rifat-e Kalami, 16(2), - https://doi.org/10.22034/kalami.2026.5002692.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Isa Moallem; Safdar Elahi rad."از تفاوت ظاهری تا همگرایی واقعی: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های آیت‌الله جوادی و آیت‌الله مصباح درباره قلمرو دین". Ma`rifat-e Kalami, 16, 2, 2026, -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Moallem, I, Elahi rad, S.(2026) 'از تفاوت ظاهری تا همگرایی واقعی: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های آیت‌الله جوادی و آیت‌الله مصباح درباره قلمرو دین', Ma`rifat-e Kalami, 16(2), pp. -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Moallem, I, Elahi rad, S. از تفاوت ظاهری تا همگرایی واقعی: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های آیت‌الله جوادی و آیت‌الله مصباح درباره قلمرو دین. Ma`rifat-e Kalami, 2026; 16(2): -