Ma`rifat-e Kalami, Volume 16, Issue 2, No 35, Year 2026 , Pages -

    خاستگاه و تطور آموزه امامت در تشیع نخستین؛ نقد خوانش خاورشناسانه امیرمعزی

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Alireza Asaadi / دانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی / asaadi@isca.ac.ir
    Receive Date: 2026/07/08 Accept Date: 2026/07/08
    doi 10.22034/kalami.2026.5003682
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :خاستگاه و تطور آموزه امامت در تشیع نخستین؛ نقد خوانش خاورشناسانه امیرمعزی
    Abstract: 
    این مقاله به بررسی و نقد خوانشِ محمدعلی امیرمعزی درباره خاستگاه و تطوّر آموزه امامت در تشیع نخستین اختصاص دارد. مسئله محوری پژوهش، سنجش اعتبار و انسجام سه مدعای او در این زمینه است: نخست، تأثر آموزه امامت از زمینه‌های فرهنگی و دینیِ پیشااسلامی ـ به‌ویژه عناصر ایرانی؛ دوم، تبلور تاریخی امامت در قالب «دینِ علی» به‌مثابه هسته آغازین تشیع؛ و سوم، فرضیه وقوع تحولی بنیادین در قرن چهارم هجری و گذار از «تشیع باطنی» به «تشیع عقلانی ـ کلامی». پژوهش با رویکردی توصیفی ـ انتقادی، ضمن بازنمایی دقیق و منصفانه دیدگاه امیرمعزی، به نقد مبانی استدلالی و شواهد آن پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تفسیر اقتباس‌گرایانه از منشأ امامت، از اثبات تاریخی کافی برخوردار نیست؛ مفهوم «دین علی» دلالت بر نظامی اعتقادی مستقل ندارد؛ و دوگانه‌سازی میان باطن‌گرایی و عقلانیت، با سیر تدریجی و درون‌دینی تحول اندیشه شیعی سازگار نیست. بر این اساس، مقاله نتیجه می‌گیرد که آموزه امامت، ریشه در بستر وحیانی و نصوص اسلامی داشته و تحولات تاریخی آن را باید ناظر به فرایند صورت‌بندی و نظام‌مندسازی مفهومی دانست، نه دگرگونی ماهوی یا گسست بنیادین در هویت اعتقادی تشیع.
    Keywords: 
    محمدعلی امیرمعزی
    تاریخ تشیع
    علم کلام امامیه
    آموزه امامت
    کلام اسلامی
    خاورشناسان
    • 17 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Asaadi, Alireza. (2026) خاستگاه و تطور آموزه امامت در تشیع نخستین؛ نقد خوانش خاورشناسانه امیرمعزی. Ma`rifat-e Kalami, 16(2), - https://doi.org/10.22034/kalami.2026.5003682.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Alireza Asaadi."خاستگاه و تطور آموزه امامت در تشیع نخستین؛ نقد خوانش خاورشناسانه امیرمعزی". Ma`rifat-e Kalami, 16, 2, 2026, -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Asaadi, A.(2026) 'خاستگاه و تطور آموزه امامت در تشیع نخستین؛ نقد خوانش خاورشناسانه امیرمعزی', Ma`rifat-e Kalami, 16(2), pp. -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Asaadi, A. خاستگاه و تطور آموزه امامت در تشیع نخستین؛ نقد خوانش خاورشناسانه امیرمعزی. Ma`rifat-e Kalami, 2026; 16(2): -