بازتعريف مفهوم نظم

ضميمهسايز
2.pdf274.54 کيلو بايت

سال هفتم، شماره اول، پياپي 16، بهار و تابستان 1395

فرح رامين/ دانشيار گروه فلسفة دانشگاه قم                                                                  farah.ramin@yahoo.com

دريافت: 26/10/1394 - پذيرش: 19/04/1395

چكيده

برهان نظم از ديرباز مورد توجه فيلسوفان و متکلمان بوده است. با وجود تقارب محتواي اين برهان با مضامين وحي، در ماهيت، مبادي، مقدمات و نتايج آن اختلاف نظر فراواني وجود دارد و پاسخ به چيستي مفهوم نظم، تعيين مصاديق نظم در جهان طبيعت، چرايي نظم و چگونگي دلالت نظم بر وجود ناظم هوشمند همواره دغدغه پژوهشگران در حوزه کلام جديد است.                               
اين مقاله در پي آن است که به واکاوي مفهوم و اقسام نظم بپردازد، زيرا بسياري از اختلاف ها و تشتت آرا در باب برهان نظم (براي اثبات وجود خدا)، ناشي از ابهام در مبادي تصوري آن است. نظم مفهومي قياسي و معقول ثاني فلسفي است که به سه عنصر داشتن اجزا، هماهنگي و هدفداري متکي است. هر کدام از اين عناصر شرط لازم (و نه شرط کافي) براي حصول اين مفهوم هستند. مفهوم نظم با ملاک هاي متعدد به اقسام گوناگون تقسيم مي شود. محققان معتقدند برخي از اقسام در اين برهان کارايي ندارند. در اين نوشتار، سعي بر آن است که به بررسي و نقد اين ديدگاه ها بپردازيم.

كليدواژه ها: مفهوم نظم، نظم غايي، نظم علّي، نظم زيبايي شناختي.