تبيين فلسفي آموزة «عدل» در انديشۀ كلامي صدرالمتألهين

ضميمهسايز
8.pdf990.01 کيلو بايت

سال هفتم، شماره اول، پياپي 17، پاييز و زمستان 1395

مهدي گنجور / استاديار گروه فلسفه و کلام اسلامي دانشگاه اصفهان ganjvar78@gmail.com

مجيد صادقي حسن‌آبادي / دانشيار گروه فلسفه و کلام اسلامي دانشگاه اصفهان

محمد بيدهندي / دانشيار گروه فلسفه و کلام اسلامي دانشگاه اصفهان

فروغ‌السادات رحيم‌پور / دانشيار گروه فلسفه و کلام اسلامي دانشگاه اصفهان

دريافت: 02/06/1395 ـ پذيرش: 11/10/1395

چکيده

آموزة «عدل الهي»، يکي از مباحث مهم کلامي است که از ديرباز مورد توجه انديشمندان و فيلسوفان شرق و غرب بوده است. تحقيقات گسترده عدل‌پژوهان، از دغدغه و اهتمام جدي صاحبان انديشه به اين مسئله حکايت دارد؛ از افلاطون و ارسطو در يونان باستان گرفته تا فارابي و ابن‌سينا و فيلسوفان مسلمان و سپس تا عصر حاضر، هر يک به نحوي با موضوع عدالت درگير بوده و بخشي از آثار فلسفي خود را به آن اختصاص داده‌اند. در اين ميان، نگرش فلسفي صدرالمتألهين به مسئلة عدل الهي، کمتر مورد عنايت پژوهشگران واقع شده است. نظر به اين ضرورت و خلأ پژوهشي، نوشتار حاضر به سبک مسئله‌محور و با مراجعه به منابع معتبر و کاوش در آثار فلسفي و تفسيري صدرالمتألهين، ضمن تحليل ماهيت و جايگاه عدل در انديشة وي، سه ساحت از عدل الهي (عدل تکويني، تشريعي و جزايي) را (که تلويحاً و به نحو پراکنده در مواضع مختلف از آثار وي مورد اشارت قرارگرفته) استنباط و تبيين كرده است.

کليدواژه‌ها: صدرالمتألهين، عدل الهي، اصالت وجود، حرکت جوهري، کتاب تکوين، کتاب تدوين، کتاب نفس.