بررسي ديدگاه انكار عدم ‌تناهي خداوند

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال نهم، شماره دوم، پياپي 21، پاييز و زمستان 1397

روح‌الله نورالديني / دانشجوي دکتري مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره.     darentezarenoor@chmail.ir
غلامرضا فياضي / استاد گروه فلسفه مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    m.faiyazi@gmail.com
دريافت:3/2/1397ـ پذيرش: 15/7/1397
چکيده
برخي بر اين اعتقادند که خداوند را نمي‌توان «نامتناهي» دانست؛ زيرا اولاً، «عدم ‌تناهي» از شئون موجوداتِ مقداري است. ثانياً، نامتناهي دربردارندة کثرت بي‌نهايت است و اين با وحدت حقة خداوند ناسازگار است. ثالثاً، موجود نامتناهي، خود امري محال است و قابليت وجود ندارد. از‌اين‌رو، رواياتي را که از حد نداشتن خداوند سخن مي‌گويند، به معناي نامتناهي بودنِ خداوند نمي‌دانند؛ زيرا رابطة ميان تناهي و عدم ‌تناهي مقداري، رابطة ملکه و عدم ملکه است و براي همين، با نفي تناهي از وجود غير مقداري، نامتناهي بودن را نمي‌توان نتيجه گرفت؛ چنان‌که با نفي سواد از سنگ، نمي‌توان نتيجه گرفت که «سنگ بي‌سواد است». اين نوشتار در دو مرحله به بررسي اين ديدگاه پرداخته‌ است. ابتدا ادعاي منکران را تحليل كرده است تا سخنان صحيحشان را از سقيم بازشناسد. اما ازآن‌رو که پيروان اين ديدگاه به خاطر دغدغة ديني و حمايت بيشتر از ادلۀ نقلي به آن‌سو رفته‌اند، در بخش دوم، که بيشتر اين نوشتار را تشکيل مي‌دهد، عدم ‌تناهي خداوند را از طريق متون ديني اثبات كرده است تا به کمک ادلۀ نقلي، پاسخي تفصيلي به منکران عدم تناهي خداوند، داده باشد. بنابراين، پژوهش حاضر ضمن بهره بردن از روش «عقلي»، بر روش «نقلي» تأکيدِ ويژه‌اي دارد تا علاوه بر اثبات عدم تناهي خداوند، ديدگاه مخالف را نيز ارزيابي كند.
کليدواژه‌ها:‌ تناهي، عدم ‌تناهي، متناهي، نامتناهي، عدم ‌تناهي مقداري، عدم ‌تناهي وجودي.