چشم‌اندازي از يك رويكرد جديد به زبان ديني

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال نهم، شماره دوم، پياپي 21، پاييز و زمستان 1397

محمدعلي عباسيان چالشتري / دانشيار گروه فلسفه دانشگاه پيام نور تهران    abbasian@pnu.ac.ir
دريافت: 1/9/1397 ـ پذيرش: 15/12/1397
چکيده
ما دربارة خدا چگونه مي‌توانيم سخن بگوييم؟ اين مسئلة اصلي زبان ديني است که خود به چند مسئلة ديگر تحليل مي‌شود. يک دسته از مسائل به نسبت معاني جملات و گزاره‌هاي ديني، با ويژگي‌هايي در عالم واقع مربوط مي‌شوند. آيا شأن جملات يا گزاره‌هاي ديني، مثل «خدايي جز الله نيست» و «خدا عالم است» اين است که اطلاعاتي از واقعيت خداوند به ما بدهند؟ يا آنکه آنها اساساً کارکرد عملي در زندگي ما دارند؟ رويکردهاي رايج به زبان ديني - به‌طور کلي - به دو گروه متمايز تقسيم مي‌شوند: رويکردهاي معرفت‌گرا و رويکردهاي عمل‌گرا. يکي از مشکلات اصلي اين رويکردها يک بعدي بودن آنها است. تصور مي‌شود توصيفي و آگاهي‌بخش بودن گزاره‌هاي ديني با انشايي، انگيزشي و تأثيرگذار بودن آنها در زندگي ما با هم اجتماع ناپذيرند، در حالي‌که اين‌گونه نيست. رويکرد ما به زبان ديني در اين مقاله، دو بعدي است. زبان ديني در رويکرد ما هم بعد معرفت‌گرايانه دارد و هم بعد عمل‌گرايانه. اين رويکرد مدعي است مي‌تواند با شايستگي، هر دو بعد اين زبان را تبيين کرده، توضيح دهد.
کليد واژه‌ها: زبان ديني، معرفت‌گرايي، عمل‌گرايي، جهت‌هاي تناسب، منطوق معنايي، مفهوم التزامي، التزام عملي.