ارزيابي ديدگاه « فقدان شرّ اكثري در انسان»

ضمیمهسایز
5.pdf247.67 کیلو بایت

سال دهم، شماره اول، پياپي 22، بهار و تابستان 1398، ص67-77

احمد شه گلی/ استادیار موسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران    shahgoliahmad@gmail.com
دريافت: 10/10/1397 ـ پذيرش: 27/03/1398
چکيده 
نظام عالم ماده جزئی از نظام احسن است و خلقت آن افضل و احسن مایمکن است. وجود شرور اقلّی لازمة این عالم است. انسان به عنوان جزئی از این نظام، ساختار خلقت او احسن و اشرف است. آیا لازمة غلبة خیرات بر شرور در عالم ماده، غلبة خیرات بر شرور در انسان ها نیز هست؟ به عبارت دیگر، همان گونه که در عالم ماده خیر اکثری بر شر اقلی غلبه دارد، آیا در انسان‌ها نیز ضرورتاً باید خیرات اکثری و شرور اقلی باشد؟ برخی از حکمای اسلامی، مانند ابن سینا و صدرالمتألهين معتقدند: علاوه بر غلبة خیرات بر شرور در عالم ماده، در عالم انسانی نیز خیرات اکثری، و شرور اقلی هستند. در این پژوهش، ابتدا به تبیين دیدگاه مذکور پرداخته، سپس این ادعا مورد مناقشه قرار گرفته است. مطابق دیدگاه برگزیده، در عالم انسانی، بر خلاف موجودات عالم طبیعت، تحقق شر اکثری ممکن است (امکان عام). ضرورت وجود خیر اکثری و شر اقلی مربوط به عالم طبیعت و نیز ساختار خلقت انسان است. ولی در عالم انسانی به سبب اختیار و ارادة انسان، اکثری بودن خیر و اقلی بودن شر، ضرورت ندارد. انسان‌ها با اختیار خود، می‌توانند افعال و اعمالی انجام دهند که شر در آنها اکثری و خیر اقلی باشد. 
کلیدواژه‌ها: شر اقلی، خیر اکثری ، انسان، ابن سینا، صدرالمتألهين.