وجوه رواي تأثير علايق مفسر در تفسير قرآن

ضمیمهسایز
7.pdf254.57 کیلو بایت

سال دهم، شماره اول، پياپي 22، بهار و تابستان 1398، ص95-113

علي اوسط باقري / استاديار گروه تفسير و علوم قرآن، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    bagheri@qabas.net
دريافت: 19/12/1397 ـ پذيرش: 16/05/1398
چکيده
مفسران قرآن دارای علايق گوناگون تخصصی، مذهبی و مانند آن هستند. این پژوهش بر آن است تا تأثیر این علايق را در تفسیر قرآن با روش «توصیفی و تحلیلی» بررسی كند و وجوه روای تأثیر آنها را نشان دهد. ملاک ارزیابی این وجوه، روش رایج تفسیر در میان مفسران مسلمان، غرض مفسر از تفسیر قرآن ـ که دست‌یابی به مقاصد خداوند است ـ و ممنوعیت هر نوع تحمیل بر قرآن است. علايق مفسران در اصلِ برگزیدن روش اجتهادی یا غیر اجتهادی(روایی محض) و نیز گرایش‌های متنوع تفسیری، همانند گرایش فقهی، ادبی، اجتماعی و کلامی اثرگذار است. نکته سنجی مفسران در استفادة مطالب همسو با علايق خویش نیز یکی از وجوه تأثیر علايق مفسران در تفسیر به شمار مي‌آيد. همچنين علايق مفسر یکی از عوامل دخیل در انتخاب موضوعات براي بررسی در قرآن است و مفسر ممکن است همسو با علايق خویش، احتمالاتی در تفسیر آیات مطرح کند که انطباقی با ظاهر آیات نداشته و شواهدی برای تأیید آن متصور نباشد.
کلیدواژه‌ها: تفسیر قرآن، علايق مفسر، روش های تفسیری، گرایش‌های تفسیری.