نقد و بررسي ديدگاه سيدمرتضي درباره تأويل آيه «رب ارني انظر اليک»

ضمیمهاندازه
12.pdf336.96 کیلو بایت
سال دوازدهم، شماره اول، پياپي 26، بهار و تابستان 1400، ص 195-210

نوع مقاله: پژوهشي
محمدهادي توكلي/ استاديار گروه فلسفه و كلام، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه    mhtavakoli@rihu.ac.ir
دريافت: 22/06/1400 ـ پذيرش: 06/11/1400
چکيده
استدلال به آيه «رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ» (اعراف: 143) بر امکان رؤيت خداوند، يکي از مهم‌ترين ادله‌اي است که قائلان به رؤيت‌پذيري خداوند بدان متمسک شده‌اند. در نظر ايشان، اين آيه گوياي درخواست رؤيت خداوند از سوي حضرت موسي(ع) است و ابراز چنين درخواستي از سوي ايشان بر امکان‌پذيري رؤيت خداوند دلالت دارد. سيدمرتضي علم‌الهدي (436ق) در آثار خود، پاسخ‌هاي متعددي درخصوص رد اين استدلال ذکر نموده است. او در ميان پاسخ‌هاي مطرح شده، بيشتر بر دو پاسخ تأکيد ورزيده است: يکي آنکه درخواست حضرت موسي(ع)، نه درخواستي از جانب خودِ او، بلکه تنها حکايت درخواست رؤيت از جانب قوم او بوده است، و ديگر آنکه اگر درخواست حضرت موسي(ع) از جانب خودش بوده، او مشاهده آياتي را که مستلزم علم ضروري به خداوند هستند، از وي طلب نموده است. در ميان اين دو پاسخ نيز پاسخ اول را ترجيح داده و بلکه درنهايت، تأويل دوم را باطل دانسته است. به‌نظر مي‌رسد وجوهي که او به‌عنوان مرجحات پاسخ اول ذکر نموده و آنچه را مبطل تأويل دوم برشمرده، خالي از مناقشه نيست و درواقع اين پاسخ دوم است که بر پاسخ اول رجحان دارد و بلکه اساساً پاسخ اول قابل پذيرش نيست.

کليدواژه‌ها: رؤيت خدا، علم ضروري، علم اکتسابي، تکليف، حضرت موسي (ع)، سيدمرتضي.
 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
26
شماره صفحه: 
195