Ma`rifat-e Kalami, Volume 2, Issue 2, No 6, Year 2025 , Pages 51-78

    A Critique of Nasr Abu-Hamid Abu-Zayd's View on the Nature of Quranic Revelation

    Article Type: 
    Promotional
    Writers:
    Javad Goli / MA of theology, IKI / rzgoli639@gmail.com
    Abstract: 
    One of the most important issues on which Abu-Zayd, a contemporary Egyptian thinker, presents challenging views is the nature of Quranic revelation. The present paper comments on his views on the nature of Quranic revelation. Therefore, the author criticizes Abu-Zayd views which are presented in his works through a descriptive-analytical method. The historicity of the Quran and its interaction with reality are the common core of Abu-Zayd's views about the nature of Quranic revelation. In his first theory, Abu-Zayd considers Quranic revelation as a man-made text and outcome of a verbal communication between God and the Holy Prophet. However, in his second theory, he defines the Quran as a kind of text and product of the Holy Prophet's religious experience, and in his third theory, he considers the Qur’an as a set of discourses. The proofs of the common core which Abu-Zayd uses to back his view contradict intellectual proofs and God's wisdom. The contradiction between his first view and those proofs proving the speaking of the Quran and the essential difference between the Quranic revelation and religious experience in addition to the incompatibility between the content of the Quran and experimental view of revelation are among the weaknesses in his second and third views.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :نقد و بررسی دیدگاه نصر حامد ابوزید درباره‌ی چیستی وحی قرآنی
    Abstract: 
    چیستی وحی قرآنی یکی از مهم ترین موضوعاتی است که ابوزید، اندیشمند معاصر مصری، دیدگاه هایی بحث انگیز را درباره‌ی آن مطرح کرده است. هدف از این پژوهش، بررسی و نقد دیدگاه های مزبور با محور قرار دادن آثار ابوزید و با شیوه‌ی توصیفی و تحلیلی است. تاریخمندی قرآن و تعامل آن با واقعیت، هسته‌ی مشترک دیدگاه های ابوزید درباره‌ی چیستی وحی قرآنی است. او در نظریه‌ی نخستین خود، وحی قرآنی را متنی بشری و محصول ارتباط زبانی خدا و پیامبر دانسته؛ در نظریه‌ی دومش، قرآن را از سنخ متن و محصول تجربه‌ی دینی پیامبر معرفی کرده و سرانجام در نظریه‌ی سوم خود، قرآن را مجموعه ای از گفتمان ها به شمار آورده است. ادله‌ی هسته‌ی مشترک دیدگاه ابوزید با ادله‌ی عقلی و حکمت خداوند منافات دارد. ادله‌ی اثبات کننده‌ی ناطق بودن قرآن نیز با دیدگاه نخستین ابوزید در تنافی است. همچنین تفاوت ماهوی وحی قرآنی با تجربه‌ی دینی و ناسازگاری محتوای قرآن با نگاه تجربی به وحی از مهم ترین اشکال های نظریه دوم و سوم ابوزیدند.
    References: 
    • نهج البلاغه، (شرح سيدرضي)،‌ نرم‌افزار جامع احاديث نور2.
    • ابن‌فارس، ابوالحسين احمد، معجم مقاييس اللغه، تحقيق عبدالسلام محمد هارون، قم، مكتبة الاعلام الاسلامي، 1404ق.( نرم‌افزار كتابخانه اهل البيت)
    • ابن‌منظور، محمد، لسان العرب، چ سوم، بيروت، دار صادر، 1414ق.( نرم‌افزار جامع تفاسير نور2)
    • ابوزيد، نصر حامد، اساس دين، بيم و عشق است، گفت‌وگوي استفان اورث با نصر حامد ابوزيد، ترجمۀ سپيده جديري،www.nasr-hamed-abuzayd.blogfa.com.
    • ـــــ ، القرآن نص تاريخي و ثقافي، اجري الحوار: محمدعلي الأتاسي، www.Maaber.50megs.com.
    • ـــــ ، «تاريخمندي مفهوم پوشيده و مبهم»، ترجمۀ محمدتقي كرمي، نقد و نظر، ش 12، پاييز 1376، ص328-375.
    • ـــــ ، «تأويل، حقيقت و نص»، ترجمۀ مرتضي كريمي‌نيا، كيان، ش 54، مهر و آبان 1379، ص2- 17.
    • ـــــ ، دين و صلح، ترجمۀ روح‌الله فرج‌زاده،www.nasr-hamed-abuzayd.blogfa.com.
    • ـــــ ، قرآن به مثابة متن، قرآن به مثابة ديسكورس‌هاي مختلف، گفت‌وگو با اكبر گنجي،
    • www.nasr-hamed-abuzayd.blogfa.com.
    • ـــــ ، «متن بودن قرآن»، ترجمۀ روح‌الله فرج‌زاده،www.nasr-hamed-abuzayd.blogfa.com.
    • ـــــ ، «مفهوم وحي»، ترجمۀ محمدتقي كرمي، نقد و نظر، ش 12، پاييز 1376، ص376-433.
    • ـــــ ، مقاربه جديده للقرآن من النص الي الخطاب، نحو تأويليه إنسانويه، www.mi3raj.net.
    • ـــــ ، دوائر الخوف، بيروت، المركز الثقافي العربي، 2004م.
    • ـــــ ، معناي متن: پژوهشي در علوم قرآن، ترجمۀ مرتضي كريمي‌نيا، تهران، طرح نو، ۱۳۸۰.
    • ـــــ ، نقد گفتمان ديني، ترجمۀ حسن يوسفي اشكوري و محمد جواهركلام، تهران، يادآوران، ۱۳۸3.
    • اركون، محمد، الفكر الاسلامي نقد و اجتهاد، ترجمة و تعليق هاشم صالح، الجزائر، المؤسسة الوطنيه للكتاب، 1993م.
    • پرادفوت، وين، تجربه ديني، ترجمۀ عباس يزداني، قم، مؤسسه فرهنگي طه، 1377.
    • جاحظ، عمروبن بحر، رسائل الجاحظ( الكلاميه)، تقديم و شرح علي بوملحم، بيروت، دار و مكتبه الهلال،2002م.(نرم‌افزار كتابخانه كلام اسلامي)
    • خدابخش، داوود، نصر حامد ابوزيد و كتاب محمد و آيات الهي، www.nasr-hamed-abuzayd.blogfa.com.
    • راغب‌اصفهاني، حسين، مفردات في غريب القرآن، تحقيق صفوان عدنان داودي، بيروت، دمشق، دار العلم، الدار الشاميه، 1412ق.( نرم‌افزار جامع تفاسير نور2)
    • ساجدي، ابوالفضل، «قرآن كلام بشري يا الهي»، قبسات، ش48، تابستان 1387، ص19-42.
    • سيوطي، جلال‌الدين، الاتقان في علوم القرآن، ج1، تحقيق سعيد المندوب، لبنان، دارالفكر، 1416ق.( نرم‌‌افزار كتابخانه اهل البيت)
    • السيد، ناظم، حوار مع أبوزيد، جريده القدس‌العربي، www.nasr-hamed-abuzayd.blogfa.com.
    • صادقي، هادي، درآمدي بر كلام جديد، چ سوم، قم، كتاب طه و نشر معارف، 1382.
    • طباطبايي، سيدمحمدحسين، نهايةالحكمة، تصحيح و تعليق عباسعلي زارعي سبزواري، چ چهاردهم، قم، مؤسسه نشر اسلامي، 1417ق.
    • ـــــ ، الميزان، ترجمۀ سيد محمدباقر موسوي‌همداني، چ پنجم، قم، جامعۀ مدرسين، 1374. (نرم‌افزار جامع تفاسير نور 2)
    • قائمي‌نيا، عليرضا، تجربه ديني و گوهر دين، قم، بوستان كتاب، 1381.
    • معرفت، محمدهادي، التمهيد في علوم القرآن (نرم‌افزار التمهيد).
    • مصباح، محمدتقي، اصول عقائد2 (راهنماشناسي)، قم، مركز مديريت حوزه علميه قم، 1367.
    • ـــــ ، آموزش عقايد، چ هفدهم، تهران، شركت چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي، 1377.
    • ـــــ ، قرآن‌شناسي، تحقيق و نگارش محمود رجبي، چ دوم، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني، 1380.
    • وصفي، محمدرضا، نومعتزليان: گفتگو با نصر حامد ابوزيد، عابد الجابري، محمد اركون و حسن حنفي، تهران، نگاه معاصر، 1387.
    • يوسفيان، حسن و احمدحسين شريفي، پژوهشي در عصمت معصومان، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1388.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Goli, Javad.(2025) A Critique of Nasr Abu-Hamid Abu-Zayd's View on the Nature of Quranic Revelation. Ma`rifat-e Kalami, 2(2), 51-78

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Javad Goli."A Critique of Nasr Abu-Hamid Abu-Zayd's View on the Nature of Quranic Revelation". Ma`rifat-e Kalami, 2, 2, 2025, 51-78

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Goli, J.(2025) 'A Critique of Nasr Abu-Hamid Abu-Zayd's View on the Nature of Quranic Revelation', Ma`rifat-e Kalami, 2(2), pp. 51-78

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Goli, J. A Critique of Nasr Abu-Hamid Abu-Zayd's View on the Nature of Quranic Revelation. Ma`rifat-e Kalami, 2025; 2(2): 51-78