معرفت کلامی، سال 1404، جلد شانزدهم، شماره اول، پیاپی 34، بهار و تابستان، صفحات 47-64

    امکان رؤیت حسی و عقلی خداوند از منظر آیت الله جوادی آملی

    نوع مقاله: 
    ترویجی
    نویسندگان:
    ✍️ مجید احسن / استادیار گروه فلسفه دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران / ahsan.majid62@gmail.com
    امین اسحاقی دوست / کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران / amineshaghidost@gmail.com
    dor 20.1001.1.20088876.1404.16.1.3.2
    doi 10.22034/marifat.2025.5001385
    چکیده: 
    رؤیت الهی که در آیات و روایات متعدد به آن تصریح شده، از مسائل اختلافی میان متفکران مسلمان بوده است به طوریکه در توضیح و توجیه این مسئله، مواضع متعددی گرفته‌اند؛ برخی به رؤیت با چشم سر قائل شده و برخی دیگر آن را نفی کرده‌ و رؤیتی غیر از رؤیت با چشم ظاهری را پذیرفته‌اند. در این میان، جوادی آملی به عنوان یکی از شارحان بزرگ حکمت متعالیه صدرایی، در آثار خود به این مسئله ورود کرده‌ است. مسئله اصلی در این تحقیق، بررسی امکان رؤیت خداوند از منظر استاد جوادی در دو حوزه رویت حسی و عقلی است که با روش توصیفی-تحلیلی پردازش شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که وی علاوه بر اینکه با ادله متعدد ایجابی محال بودن رویت حسی خداوند را به اثبات می رساند و به نقد ادله دیدگاه مخالف می پردازد، برخلاف اکثر متفکران، متفطنِ مساله رؤیت عقلی شده و با ادله مختلفی آن را نیز نفی می‌کند.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    The Possibility of Sensory and Intellectual Vision of God from the Perspective of Ayatollah Javādī Āmulī
    Abstract: 
    Divine vision (ru’yat Allāh), which is explicitly mentioned in numerous verses and narratives, has been a point of contention among Muslim thinkers, such that they have adopted various positions in explaining and justifying this issue: some affirm vision with the physical eye, while others negate it and accept a vision other than with the physical eye. Meanwhile, Ayatollah Javādī Āmulī, as one of the great expositors of Ṣadra transcendent philosophy, has addressed this issue in his works. The main problem of this research is to examine the possibility of seeing God from the perspective of Professor Javādī Āmulī in two domains: sensory vision and intellectual vision, processed through a descriptive- analytical method. The research findings show that he not only proves the impossibility of sensory vision of God with multiple positive arguments and critiques the arguments of the opposing view, but also, unlike most thinkers, attends to the issue of intellectual vision and negates it as well with various arguments.
    References: 
    References: 
    • آمدی، سیف‌الدین (1413ق). غایة المرام. بیروت: دار الکتب العلمیه. 
    • ابن‌تیمیه، احمد (1400ق الف). مجموع الفتاوی. بیروت: دار الکتب العلمیه. 
    • ابن‌تیمیه، احمد (1400ق ب). منهاج السنة النبویة. بیروت: الفضیله. 
    • ابن‌تیمیه، احمد (1406ق). منهاج السنة النبویة. بیروت: الکتب العلمیه. 
    • اشعری، ابوالحسن (1397ق). الابانة عن اصول الدیانة. قاهره: الانصار. 
    • ایجی، عضدالدین (بی‌تا). المواقف. قم: الرضی. 
    • بخاری، محمد (1422ق). صحیح بخاری. دمشق: طوق النجاة. 
    • بهبهانی، عبدالکریم (1426ق). رؤیة الله بین التنزیه و التشبیه. قم: مجمع جهانی اهل‌بیت(ع). 
    • جوادی آملی، عبدالله (1382). رحیق مختوم. قم: اسراء. 
    • جوادی آملی، عبدالله (1395). منزلت عقل در هندسة معرفت دینی. قم: اسراء. 
    • جوادی آملی، عبدالله (1396). تحریر رسالة الولایة. قم: اسراء. 
    • جوادی آملی، عبدالله (1397الف). تفسیر تسنیم. قم: اسراء. 
    • جوادی آملی، عبدالله (1397ب). توحید در قرآن. قم: اسراء. 
    • جوادی آملی، عبدالله (1397ج). سیرة پیامبران در قرآن کریم. قم: اسراء. 
    • جوادی آملی، عبدالله (1398). حکمت نظری و عملی در نهج البلاغه. قم: اسراء.  
    • جوادی آملی، عبدالله (1399الف). عین نضاخ تحریر تمهید القواعد. قم: اسراء. 
    • جوادی آملی، عبدالله (1399ب). ادب فنای مقربان. قم: اسراء. 
    • رازی، فخرالدین (1360). تفسیر الفخر الرازی. بیروت: الفکر. 
    • رازی، فخرالدین (1986م). الاربعین فی اصول الدین. مصر: مکتبة الکلیات الازهریة. 
    • سبحانی، جعفر (1412ق). الالهیات. قم: المرکز العالمی. 
    • سبزواری، هادی (1383). دیوان اشعار. سبزوار: ابن‌یمین. 
    • شهرستانی، محمد (1364). الملل و النحل. قم: الشریف الرضی. 
    • طباطبایی، سیدمحمدحسین (1393). اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا. 
    • طهرانی، محمدحسین (1393). توحید علمی و عینی. تهران: طباطبایی. 
    • القفاری، ناصر (1414ق). أصول مذهب الشیعة الإمامیة الإثنی عشریة. عربستان: النشر. 
    • کلینی، محمدبن‌یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: الکتب الاسلامیه. 
    • نیشابوری، مسلم (1410ق). صحیح مسلم. بیروت: دار الفکر. 
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    احسن، مجید، اسحاقی دوست، امین. (1404) امکان رؤیت حسی و عقلی خداوند از منظر آیت الله جوادی آملی. دو فصلنامه معرفت کلامی، 16(1)، 47-64 https://doi.org/10.22034/marifat.2025.5001385.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    مجید احسن؛ امین اسحاقی دوست."امکان رؤیت حسی و عقلی خداوند از منظر آیت الله جوادی آملی". دو فصلنامه معرفت کلامی، 16، 1، 1404، 47-64

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    احسن، مجید، اسحاقی دوست، امین.(1404) 'امکان رؤیت حسی و عقلی خداوند از منظر آیت الله جوادی آملی'، دو فصلنامه معرفت کلامی، 16(1), pp. 47-64

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    احسن، مجید، اسحاقی دوست، امین. امکان رؤیت حسی و عقلی خداوند از منظر آیت الله جوادی آملی. معرفت کلامی، 16, 1404؛ 16(1): 47-64