معرفت کلامی، سال یازدهم، شماره دوم، پیاپی 25، پاییز و زمستان 1399، صفحات 89-106

    فرجام نفوس ناقصه از منظر آیات و روایات

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    ✍️ زهرا کهریزی / کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه رازی / z.kahrizi72@gmail.com
    عباسعلی منصوری / استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه رازی / a.mansouri@razi.ac.ir
    چکیده: 
    تبیین سرنوشت نفوس ناقصه (کودکان، دیوانگان و ابلهان) در آخرت، از دشوارترین مباحث کلامی است. در متون دینی این مسئله، هم ذیل مفهوم «مستضعفین» و «رُفع القلم» مطرح شده و هم به صورت مستقیم روایت متعددی دربارۀ سرنوشت این نفوس وارد شده است. گرچه در قرآن آیه ای صریح دربارۀ سرنوشت نفوس ناقصه وجود ندارد، اما آیات متعددی وجود دارد که بر معاد همگانی دلالت دارند. در روایات، سرنوشت های متعددی برای این نفوس بیان شده است. آنچه از مجموع روایات استفاده می شود، این است که معاد پدیده ای همگانی است و نفوس ناقصه را هم شامل می شود؛ اما در باب جایگاه این نفوس در آخرت، اجماعی بین روایات نیست. در متن مقاله، روایات را ذیل یک تقسیم چهارگانه بررسی نموده ایم. به نظر می رسد که قابل دفاع ترین دیدگاه در میان روایات، یکی از دو قول است: اینکه دربارۀ سرنوشت این نفوس سکوت کنیم و مسئله را به خدا واگذاریم یا اینکه تمام این نفوس را مشمول رحمت الهی و برخورداراز سعادت بدانیم.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    The Fate of Malformed Humans from the Perspective of Quran and Narrations
    Abstract: 
    One of the most difficult theological topics is explanation the fate of malformed humans (children, mad and fools) in the hereafter. This issue has been discussed both under the concept of "the intellectually poor individuals" and the narration of "ruf' al-Qalam" (those who are exempt from observing the commands of the Shari'a) in religious texts, and several narrations about the fate of these people have been directly narrated. Although the Quran does not explicitly mention the fate of malformed humans, several verses indicate a universal resurrection. Several destinies have been stated for these people in narrations. It can be deduced from the narrations that, resurrection is a universal phenomenon that includes malformed humans, but there is no consensus among the narrations about the status of these people in the hereafter. We examine the narrations based on four divisions. It seems that the most defensible view among the narrations is one of the two views, being silent about the issue and leaving the fate of these people to God, or considering all these people to be subject to divine mercy and enjoy happiness
    References: 
    References: 
    • ابن‌سینا، حسین‌بن عبدالله، 1375، الاشارات و التنبیهات، قم، البلاغه.
    • ـــــ ، 1379، النجاة من الغرق فی بحر الظلالات، تهران، دانشگاه تهران.
    • ـــــ ، 1400ق، رسائل ابن‌سینا، قم، بیدار.
    • ابن‌شهرآشوب مازندرانى، محمدبن علی، 1328، متشابه القرآن، قم، بيدار.
    • جوادی آملی، عبدالله، 1393، تفسیر تسنیم، چ چهارم، قم، اسراء.
    • حسن‌زاده آملی، حسن، 1379، سرح العیون فی شرح العیون، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
    • حویزی، عبدعلی‌بن جمعه، 1373، تفسیر ثور ثقلین، قم، اسماعیلیان.
    • دستغیب، سیدعبدالحسین‌، 1395، عدل، قم، جامعة مدرسین.
    • سیوطی‌، عبدالرحمن‌بن ابی‌بکر، 1404 ق، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، قم، مکتبه آیت‌الله مرعشی نجفی.
    • صدوق، محمد‌بن علی، 1361، معانی الاخبار، قم، جامعة مدرسین.
    • ـــــ ، 1362، الخصال، قم، جامعة مدرسین.
    • ـــــ ، 1378، عیون اخبار الرضا، تهران، جهان.
    • ـــــ ، 1398ق، التوحید، قم، جامعة مدرسین.
    • ـــــ ، 1413ق، من لایحضره الفقیه، قم، جامعة مدرسین.
    • طباطبائی، سيدمحمدحسین، 1374، تفسیر المیزان، ترجمة سيدمحمدباقر موسوي همداني، قم، جامعة مدرسين.
    • طبرسی، فضل‌بن حسن، 1374، مجمع البیان، تهران، ناصر خسرو.
    • طوسی، محمد‌بن حسن، 1365، التهذیب، تهران، دار الکتب الاسلامیه.
    • عزيزي علويجه، مصطفي، 1388، «فرجام كودكان در آخرت»، معرفت، ش 144، ص 61ـ68.
    • عیاشی، محمد‌بن مسعود، 1380ق، تفسیر العیاشی، تهران، چاپخانه علمیه.
    • فارابی، ابونصر، 1361، آراء اهل مدینه فاضله، ترجمة سیدجعفر سجادی، تهران، کتابخانه طهوری.
    • ـــــ ، 1996م، سیاست المدنیه، بیروت، مکتبة الهلال.
    • قمی، علی‌بن ابراهیم، 1404ق، تفسیر قمي، قم، دارالکتاب.
    • کلینی، محمد‌بن یعقوب، 1365‌، اصول الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • كراجكى، ابوالفتح محمد‌بن علی، 1410ق، كنز الفوائد، قم، دار الذخائر.
    • مجلسی‌، محمدباقر‌، 1404ق ـ الف، بحار الانوار، بیروت، دارالاحیا التراث.
    • ـــــ ، 1404ق ـ ب، مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، تهران‏، دار الكتب الاسلاميه.
    • مفید، محمد‌بن محمدبن نعمان، 1412ق، اوائل المقالات، قم، کنگرة جهانی شیخ مفید.
    • ـــــ ، 1413ق، الإرشاد، قم، كنگرة جهانى شيخ مفيد.
    • مکارم شیرازی، ناصر و ديگران، 1374، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • موسوي خمینی، سيد‌روح‌الله، 1392، تقریرات فلسفه، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    • یوسفی‌زاده، محمدعلی، 1394، «وضعیت مستضعفان فکری در آخرت»، معرفت، ش 217، ص 55-70.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    کهریزی، زهرا، منصوری، عباسعلی.(1399) فرجام نفوس ناقصه از منظر آیات و روایات. دو فصلنامه معرفت کلامی، 11(2)، 89-106

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    زهرا کهریزی؛ عباسعلی منصوری."فرجام نفوس ناقصه از منظر آیات و روایات". دو فصلنامه معرفت کلامی، 11، 2، 1399، 89-106

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    کهریزی، زهرا، منصوری، عباسعلی.(1399) 'فرجام نفوس ناقصه از منظر آیات و روایات'، دو فصلنامه معرفت کلامی، 11(2), pp. 89-106

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    کهریزی، زهرا، منصوری، عباسعلی. فرجام نفوس ناقصه از منظر آیات و روایات. معرفت کلامی، 11, 1399؛ 11(2): 89-106