معرفت کلامی

«روایات طینت» بخشی مهم از منابع نقلی انسان‌شناسی اسلامی است که از ابعاد گوناگون، کانون توجه و اختلاف پژوهشگران بوده است. ارتباط مستحکم مفاد روایات یادشده، با مسائل متعدد «سرشت انسان» -مانند وجود یا عدم، اشتراک یا اختلاف، تواطی یا تشکیک و نیکی یا بدی سرشت انسان- پژوهش درباره «ابعاد حجیت» آن روایات را ضروری می‌کند. هدف پژوهش حاضر این است که با روش توصیفی-تحلیلی، دیدگاه مرحوم علامه مصباح‌یزدی -یکی از مهم‌ترین‌پیشگامان در اسلامی‌سازی علوم انسانی- را نسبت به «ابعاد حجیت روایات طینت» به‌دست آورد. بر اساس پژوهش حاضر، از دیدگاه مرحوم علامه مصباح‌یزدی، روایات طینت از بُعد «صدور»، فراوان و بسیار؛ و از بُعد «جهت صدور»، برای بیان واقعیت؛ و از بُعد «عدم مانع»، غیرمبتلا به مانعند. البته ایشان روایات یادشده را از بُعد «حدّ دلالت»، به سبب ظهور بدوی در جبر، متشابه می‌شمرند؛ اما با توجه به نسبیّت تشابه؛ تشابه مذکور، قابل رفع و غیرمضر به حجیت آنهاست. با توجه به ابعاد یادشده، در مجموع، می‌توان نتیجه گرفت که بر اساس دیدگاه مرحوم علامه مصباح‌یزدی، رویات طینت، فی‌الجمله -صرف نظر از بررسی تفصیلی سندی و دلالی هر روایت- معتبر و حجت‌اند و باید مفاد مطابقی، تضمنی و التزامی آنها کانون توجه و بررسی قرار گیرد.